De Utrechtsche Vrouwelijke Studentenvereniging (UVSV) wil dat studenten beter nadenken voordat ze video's, foto's of stickers van anderen delen. UVSV is daarom een campagne begonnen omdat zij studenten bewust willen maken van de gevolgen van het klakkeloos doorsturen ervan.

"Als jij niet zelf op een foto staat, waarom moet jij die foto dan doorsturen?", zegt preses Josephine Ang tegen RTV Utrecht.

Bangalijst

De impact van doorstuurgedrag kan groot zijn. In maart 2024 maakten de leden van UVSV dat van dichtbij mee. In de Utrechtse studentenwereld circuleerde toen een zogenaamde 'bangalijst', een PowerPoint-presentatie waarin zo'n dertig vrouwen werden beoordeeld op hun veronderstelde seksuele prestaties.

Er stonden namen en foto's bij van de slachtoffers en in sommige gevallen ook hun adres en telefoonnummer. De lijst werd breed gedeeld en had grote gevolgen voor de vrouwen.

Achter de lijst zaten leden van het Utrechtsch Studenten Corps (USC). Vier van hen moeten zich volgende maand voor de rechter verantwoorden.

Groot en groeiend probleem

"Die lijst kwam natuurlijk niet van ons, maar we vroegen ons wel af wat wij beter hadden kunnen doen", vertelt Ang.

Uit een enquête onder de leden bleek volgens haar dat veel van hen zich zorgen maken over het doorstuurgedrag van studenten. "We zien dat het een groot en groeiend probleem is. Mensen zijn zich onvoldoende bewust van de gevolgen die één klik op hun telefoon kan hebben."

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Om hier iets aan te doen heeft de vereniging de campagne Denk voor je doorstuurt gelanceerd. In een campagnevideo geven mensen een fysieke foto van een medestudent aan steeds meer mensen door.

"Voor jou duurde het nog geen seconde, voor mij hield het niet meer op", zegt de voice-over. "Ik ben nog nooit zo vaak bekeken en nog nooit zo alleen geweest."

Hoewel de slachtoffers in de bangalijst-zaak allemaal vrouw waren, is de verteller in de campagnevideo een man. Volgens Ang is dat een bewuste keuze. "Omdat we willen benadrukken dat iedereen, man of vrouw, slachtoffer kan worden."

Voor deze campagne werkt UVSV samen met de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht. Ook hebben het USC en de studentenverenigingen Veritas en Unitas de video op hun sociale media gedeeld.

Corps juicht campagne toe

Bij het USC juichen ze de campagne van UVSV toe. "Een erg goed initiatief dat we ondersteunen via onze eigen kanalen", zegt rector Cas Moerdijk. "Wij zijn hier met onze eigen leden ook mee bezig. Niet alleen over doorstuurgedrag, maar over sociale veiligheid in het algemeen."

De urgentie om iets met dit thema te doen is volgens Moerdijk de afgelopen jaren groter geworden. "Onder meer door de doorgestuurde bangalijsten, maar het is een onderwerp dat in de hele maatschappij speelt. Dus het is goed dat er op deze manier aandacht voor is."

In de zoektocht naar de sinds zaterdag vermiste Nederlandse filmproducent Rodney Leysner heeft de Surinaamse politie drie verdachten aangehouden. Een vierde verdachte wordt nog gezocht, melden Surinaamse media.

De politie houdt er rekening mee dat Leysner om het leven is gekomen door een misdrijf. Een woordvoerder zei op een persconferentie dat in het district Saramacca, ten westen van de hoofdstad Paramaribo, op een verlaten perceel een uitgebrande auto is gevonden die mogelijk van Leysner was.

De auto werd gevonden in een moeras en moest worden uitgegraven. Of het daadwerkelijk gaat om Leysners witte Kia Sorento moet de forensische recherche nog vaststellen.

'Help mijn zoon te vinden'

Leysner werd afgelopen zondag door zijn familie als vermist opgegeven nadat hij een dag eerder voor een werkoverleg in Saramacca zijn woning had verlaten. Sindsdien is hij spoorloos. Zijn moeder deelde op sociale media een emotionele oproep om naar hem uit te kijken. "Help mijn zoon terug te vinden", schreef zij.

De politie maakte vandaag bekend dat onder de aangehouden personen een Cubaans echtpaar is. De andere twee verdachten zijn Surinamers, van wie er een nog voortvluchtig is. De politie heeft op verschillende adressen naar de verdachte gezocht, maar hem nog niet aangetroffen.

Actief als directielid

De vermissing maakt veel los in de Surinaamse gemeenschap. De politie roept mensen daarom op om niet te speculeren over het lot van Leysner. Een politiewoordvoerder vraagt iedereen die informatie heeft over de verdwijning van Leysner om deze met de politie te delen.

In Nederland verwierf Leysner enige bekendheid als producent van films als Heksen bestaan niet uit 2014, Fashion Chicks uit 2015 en Suriname uit 2020. De eerste twee films trokken meer dan 100.000 bioscoopbezoekers en werden daarom bekroond tot Gouden Film.

In Suriname werkt Leysner als directielid voor Rudisa, een concern dat actief is in onder meer de media, autohandel en levensmiddelen.

De Brusselse minister-president Boris Dilliès begint volgende week aan een intensieve cursus Nederlands in Spa. Dat bevestigt zijn kabinet aan de Brusselse nieuwssite Bruzz na eerdere berichtgeving door La Libre.

De Franstalige politicus kreeg sinds zijn aantreden in februari geregeld kritiek op zijn beperkte kennis van het Nederlands.

Dilliès, die eerder burgemeester van Ukkel (87.000 inwoners) was, werd in februari onverwacht gevraagd om minister-president van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te worden. Hij legde nog diezelfde dag de eed af. Tijdens zijn eerste gesprekken met de pers bleek dat hij moeite had om in het Nederlands te antwoorden.

Dat leidde tot kritiek, onder meer van de federale minister van Defensie Theo Francken (N-VA). Die zei dat Dilliès "een andere job moet zoeken als hij de taal niet wil leren".

Ook het feit dat de Brusselse regeringsonderhandelingen aanvankelijk alleen in het Frans werden gevoerd en dat er enkele dagen na het akkoord nog geen Nederlandstalige versie van het regeerakkoord was, viel slecht.

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

De Brusselse minister-president is de regeringsleider van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Dat is de regio die bestaat uit Brussel en de omliggende gemeenten.

Het gewest heeft een eigen regering en parlement. Dat parlement heeft een vast aantal zetels voor Vlaamse en Franstalige politici.

In totaal heeft België zes regeringen: vijf deelregeringen en een federale regering. Die laatste staat onder leiding van premier Bart De Wever.

Dilliès erkende al eerder dat zijn Nederlands beter moet. "Ik ben de Brusselaars een goede kennis van het Nederlands verschuldigd. Dat is essentieel, ik pleit schuldig", zei hij in februari tegen Bruzz.

Zestig uur Nederlands

De stoomcursus wordt verzorgd door Ceran, een organisatie die intensieve taalopleidingen aanbiedt. Dilliès zal er zestig uur worden onderwezen in het Nederlands. Ook buiten de lessen wordt Nederlands gesproken, onder meer tijdens diners en culturele activiteiten.

Dilliès volgt inmiddels al Nederlandse lessen en luistert naar Nederlandstalige politieke podcasts. Hij zegt "moeite te hebben met de lange woorden".

De intensieve cursus in Spa is niet uitzonderlijk voor Belgische politici. Ook Máxima Zorreguieta volgde er een dergelijke stoomcursus, in de beginperiode van haar relatie met de latere koning Willem-Alexander.

Turkije heeft Interpol gevraagd een internationaal arrestatiebevel uit te vaardigen tegen de Israëlische premier Netanyahu. Dat schrijft de Turkse minister Gürlek van Justitie op X. Turkije wil dat Netanyahu wordt vervolgd vanwege de aanval op de activisten van de Global Summud Flotilla.

Deze vloot van vijftig boten wilde afgelopen mei voedsel en hulpgoederen naar de Gazastrook brengen, maar Israël verhinderde dat door de schepen onder vuur te nemen, te enteren en honderden opvarenden te arresteren. Onder hen waren ook drie Nederlanders.

Zij kondigden eerder al aan aangifte te willen doen tegen Israëlische militairen wegens seksueel misbruik, mishandeling, vernedering en marteling.

Red Notice

Turkije wil nu dat Interpol een zogenoemde Red Notice afkondigt voor Netanyahu en Afek Moskovitch, een Israëlische militair die nauw betrokken was bij de arrestatie van de activisten.

Een Red Notice is een verzoek aan alle 196 lidstaten van Interpol om een persoon op te sporen en te arresteren. Turkije beschuldigt beide mannen onder meer van misdaden tegen de menselijkheid, genocide, marteling en kaping van transportvoertuigen.

Op videobeelden, destijds gedeeld door de extreemrechtse Israëlische minister Ben-Gvir van Nationale Veiligheid, was al te zien hoe tientallen activisten na hun arrestatie geknield op de grond zaten waarbij hun armen achter de rug waren vastgebonden met tie-wraps. Ondertussen galmde het Israëlische volkslied door de ruimte en riep Ben-Gvir: "Welkom in Israël."

Vorig jaar november had Turkije ook al binnenlandse arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen Netanyahu en 36 andere hoge functionarissen van diens regering, onder wie Ben-Gvir en minister Katz van Defensie. Volgens Turkije pleegt Israël genocide met de oorlog in Gaza. Turkije geldt binnen de NAVO als een van de grootste critici van Israël.

'Antisemitische dictator'

Israël heeft fel gereageerd op het nieuwe Turkse arrestatieverzoek. In een verklaring noemt het kabinet van Netanyahu de Turkse president Erdogan een "antisemitische dictator die Koerden heeft afgeslacht, Hamas-terroristen onderdak biedt, de helft van Cyprus bezet en een recordaantal journalisten en politici gevangenzet".

De spanningen tussen beide landen lopen al langer op. Deze is verder onder druk komen te staan na een Israëlische aanval op een Syrische luchtmachtbasis eerder deze week.

Interpol heeft nog niet gereageerd op het Turkse verzoek. De internationale politieorganisatie toetst aanvragen voor een Red Notice altijd eerst door een speciale commissie.

Oekraïne verbiedt de bekende Russische tekenfilmserie Masha en de Beer. Ook zijn de makers door de Oekraïense regering op een sanctielijst gezet omdat de serie een gevaar voor de nationale veiligheid zou zijn.

Het ministerie van Cultuur wijst onder meer op het grote bereik van de serie: de Oekraïenstalige YouTube-versie werd in 2025 meer dan 800 miljoen keer bekeken.

De sancties zijn ingesteld tegen vier personen en vier organisaties die betrokken zijn bij de productie en verspreiding van de animatieserie, schrijft de Oekraïense minister van Cultuur Tetjana Berezjna op Facebook.

"Voor Russische propaganda is geen plaats op kinderschermen", schrijft Berezjna. Volgens de Oekraïense regering vloeit via advertentie-inkomsten van de serie belasting naar Rusland. Daarmee zouden indirect de Russische oorlogsinspanningen worden gesteund.

Kyiv wil ook platforms als Netflix en YouTube verzoeken de samenwerking met de gesanctioneerde personen en bedrijven te beëindigen en inkomsten uit de serie en de verspreiding ervan te stoppen.

Populair bij Oekraïense kinderen

De Russische serie Masha en de Beer is ondanks de oorlog zeer populair in Oekraïne. De serie gaat over het meisje Masha en een voormalige circusbeer. Het meisje draagt traditionele Russische kleding en de beer communiceert vooral met gebaren en geluiden.

De serie wordt sinds 2009 gemaakt en is in tientallen landen te zien, waaronder Nederland. Ook buiten Oekraïne is kritiek geweest op de serie. In het Verenigd Koninkrijk drongen vorige maand meer dan vijftig parlementsleden uit verschillende partijen er bij de regering op aan te onderzoeken of de serie van Britse televisiezenders kan worden geweerd.

Zij beschuldigden de makers van het verwerken van Russische propaganda en wezen onder meer op afleveringen waarin Masha Sovjetmilitaire kleding en symbolen draagt. Ook de minister van Buitenlandse Zaken van Estland heeft de serie omschreven als onderdeel van de Russische "soft power".

De sancties tegen de makers gelden voorlopig voor tien jaar. Oekraïne roept bondgenoten op om eveneens maatregelen te nemen tegen de verspreiding van de serie.

Kremlin spreekt van 'oorlog tegen tekenfilms'

Het Kremlin heeft het Oekraïense besluit bekritiseerd. Woordvoerder Peskov beschuldigde Kyiv ervan "nu ook een oorlog tegen tekenfilms" te voeren. Volgens Peskov hebben de "personages wereldwijd mensen voor zich gewonnen met hun goedheid".

Steeds meer gemeenten zetten tijdens evenementen een pop-uplocatie in van stichting Halt, de organisatie die alternatieve strafmaatregelen oplegt aan jongeren. Deze week staat zo'n Halt-bus bij de Zomerkermis in Almere.

Jongeren die op de kermis worden betrapt met alcohol of overlast veroorzaken, krijgen direct de keuze: een boete en mogelijk een aantekening op het strafblad of een doorverwijzing naar Halt. In het laatste geval gaan jongeren direct naar de bus.

Daar volgt meteen een eerste gesprek, vertelt Lara Six van Halt. "We kijken naar meerdere dingen: wat is er nu gebeurd, wie hebben we hier voor ons? Ook worden ouders geïnformeerd. Daarna is het maatwerk om te kijken wat voor traject er volgt." In het traject moeten jongeren opdrachten uitvoeren die door medewerkers van Halt worden beoordeeld en besproken.

Openbare dronkenschap

Bij minderjarigen die tijdens evenementen naar Halt worden verwezen, is vaak alcohol in het spel. Ze worden bijvoorbeeld betrapt met blikjes bier of zijn dronken in het openbaar.

Het aantal jongeren dat vanwege alcohol naar Halt wordt gestuurd, stijgt snel. In 2022 ging het nog om 700 zaken, vorig jaar om meer dan 1300 zaken en over dit jaar staat de teller nu al, in augustus, op ruim 1600. Volgens Halt komt dat niet alleen door de aanwezigheid op evenementen, maar ook doordat gemeenten strenger handhaven.

Silas is boa in de gemeente Almere en houdt de veiligheid rondom het kermisterrein in de gaten. "We letten op alcoholgebruik en blowen, maar kijken ook of scooters hier rondrijden op plekken waar dat niet mag." Hij is positief over de pilot met de pop-uplocatie van Halt. "Ik vind het een goede optie, het is laagdrempeliger en je geeft jeugd een tweede kans zonder dat je meteen een forse boete uitdeelt."

Volgens Halt is het voordeel van de pop-uplocatie dat jongeren meteen worden geconfronteerd met de gevolgen van hun gedrag. Dat maakt meer indruk dan wanneer er weken later een boete op de mat valt. Lara Six: "We hopen natuurlijk dat jongeren niet in de fout gaan. Vaak gebeuren dingen op dit soort evenementen onder groepsdruk. Dat is zonde. Zowel voor het evenement, dat juist gezellig moet zijn, als voor de toekomst van de jongere zelf."

Jongeren op de kermis reageren gemengd op de Halt-pilot in Almere. "Ik vind het beter, want als je in aanraking komt met politie blijft je naam ook lang in het systeem staan", zegt iemand. Een andere bezoeker reageert laconiek. "Ze moeten hun ding doen."

In Oekraïne zijn zeker vijftien mensen om het leven gekomen in een winkelcentrum dat aangevallen werd door Russische drones.

De aanval was in de stad Kryvyi Rih, in Centraal-Oekraïne. Dat is de stad waar de Oekraïense president Zelensky vandaan komt. Hij reageerde op de aanval en noemde die "niks minder dan een daad van terreur".

Getuigen vertelden na de inslag wat ze hadden meegemaakt:

De aanval bestond uit twee golven. Terwijl reddingswerkers slachtoffers hielpen, kwam een tweede zwerm drones. Zeker 130 mensen raakten gewond, onder wie 22 kinderen, zo laat de lokale bestuurder weten.

Oekraïne wordt deze zomer zwaar op de proef gesteld door Russische aanvallen waarbij veel burgerdoden vallen. In de maanden juni en juli kwamen volgens de Verenigde Naties 730 burgers om het leven bij Russische aanvallen.

Rusland ondervindt steeds minder weerstand van de Oekraïense luchtafweer omdat Oekraïne kampt met grote tekorten aan afweermiddelen.

Tienduizenden mensen in het noordwesten van de Amerikaanse staat Indiana zitten door een storm al negen dagen zonder stroom. De verwachting is dat de stroomstoring pas over een paar dagen verholpen is.

Aanvankelijk werden 300.000 huishoudens getroffen en nog altijd zitten 68.000 huishoudens zonder elektriciteit, schrijven Amerikaanse media. Vooral de plaats Gary is hard getroffen. Daar zitten nog zo'n 20.000 huishoudens in het donker.

De storm raasde op 11 augustus over de staat met windsnelheden van 160 kilometer per uur. Zeker zeven mensen kwamen om het leven. Veel elektriciteitskabels zijn kapotgewaaid.

Alleen al in Gary moeten 300 elektriciteitspalen en 44 hoogspanningsmasten worden hersteld of vervangen. Volgens de burgemeester zijn zo'n 600 monteurs bezig om de stroomvoorziening in de stad te herstellen. Netbeheerder NIPSCO verwacht dat de stroomvoorziening in het gebied pas volgende week dinsdag is hersteld.

Frustratie

De frustratie bij de getroffen inwoners van Gary neemt toe, constateren Amerikaanse media. Mensen moeten voedsel weggooien omdat hun koelkast niet werkt of krijgen geen water uit de kraan. Ook moeten ze uitwijken naar buurthuizen voor een warme maaltijd of om hun telefoons op te laden.

Volgens sommige inwoners wordt Gary, een stad met veel armoede, achtergesteld door NIPSCO omdat ze in een minder welvarend gebied wonen. De netbeheerder ontkent dat en zegt dat de reparaties lastig zijn. "Dit zijn systemen die opnieuw moeten worden opgebouwd", aldus NIPSCO.

Scholen dicht

Door de stroomstoring kunnen meer dan 4000 kinderen in Gary niet naar school. Hun schooljaar begon op 1 augustus maar sinds vorige week donderdag zitten ze thuis.

Voor bergbeklimmers in het Mont Blanc-massief valt het klimseizoen tot nu toe tegen. Dat komt niet alleen door een gebrek aan sneeuw, maar ook door enorme stukken rotswand die deze zomer naar beneden komen.

Om die reden zijn de drie belangrijkste reguliere routes naar de top van de Mont Blanc tijdelijk afgesloten. Veel overnachtingsplaatsen voor bergbeklimmers houden hun deuren dicht.

Een week geleden kwam in de regio Haute-Savoie een 31-jarige alpinist om het leven nadat hij door een vallende rots was geraakt. Het was het derde dodelijke slachtoffer binnen een etmaal in het Mont Blanc-massief. Het risico op rotslawines in de bergen is groter tijdens lange periodes van droogte.

'Dramatisch seizoen'

Jelle Staleman (44) is een Nederlandse ski- en berggids, werkzaam in het gebied. Op dit moment bevindt hij zich aan de Italiaanse zijde van de Mont Blanc.

"Het is vandaag de hele dag aan het regenen, en daar ben ik best blij mee", zegt hij. "Het heeft hier zo'n zestig dagen amper gesneeuwd of geregend. Dat is echt uniek. Dit is het meest dramatische seizoen dat ik in twintig jaar in de Alpen heb meegemaakt."

Hij ziet vooral een groot tekort aan sneeuw, met name op de gletsjers. "Vroeger kon je de hut uitlopen en was alles bevroren. Je moest met muts en handschoenen naar buiten. Nu is dat vaak niet meer zo. Zelfs op 4000 meter hoogte ligt de temperatuur regelmatig rond het vriespunt."

Doordat gletsjers aan de onderkant sneller smelten dan hogerop, worden ze steeds steiler. Daardoor stijgt de kans op ijsval: grote stukken ijs die afbreken en naar beneden storten.

"Om een gletsjerspleet veilig over te steken, moet de sneeuwlaag erboven goed bevroren zijn", zegt Staleman.

Wie weet wat hij doet, met een gids op pad gaat en aan een touw loopt, verkeert bij een val in een spleet meestal niet direct in levensgevaar. "Toch is het veiliger om een gletsjer over te steken bij temperaturen onder het vriespunt, zeker 's nachts."

'Apocalyptisch'

Daarnaast ziet Staleman dit seizoen uitzonderlijk veel rotslawines in de Alpen. "Dat gebeurt elke zomer, maar dit jaar zijn ze veel groter. De omvang ervan is bijna apocalyptisch te noemen. Sommige rotsblokken die ik op beelden zie, zijn zo groot als een huis of een auto."

Verschillende gidsen in de Alpen hebben dit soort momenten meegemaakt:

Volgens Staleman ligt de oorzaak in de permafrost, een permanent bevroren bodemlaag die als een soort cement de bergen bijeenhoudt. "Als de 0-graden-grens lange tijd ongewoon hoog ligt, verdwijnt die laag. Dat kan onomkeerbare gevolgen hebben. Wanneer de permafrost wegsmelt, komen rotsblokken los en neemt het aantal rotslawines toe."

Wat veroorzaakt een rotslawine?

Aardwetenschapper Tjalling de Haas (Universiteit Utrecht) doet onderzoek naar rotslawines. "Een rotswand is nooit één geheel; er lopen scheuren doorheen. Daar komt water in, en dat water bevriest. Bij permafrost blijft het permanent bevroren. Dat ijs houdt de berg bij elkaar als een soort lijm."

Door klimaatverandering gaat de permafrost steeds hoger in de bergen ontdooien. "Daardoor verdwijnt soms het laatste stukje dat zo'n rotswand nog bij elkaar houdt, en dan krijg je dit soort instortingen."

Bij de Mont Blanc speelt ook het destabiliserende effect van smelten de gletsjers mee. "Het ijs van gletsjers drukt op een rotswand. Wanneer de gletsjer smelt, verdwijnt deze druk en gaat de rots uitzetten. Dit leidt tot instabiliteit en verhoogt het risico op rotslawines."

De Italiaanse route naar de Mont Blanc is al sinds medio juli afgesloten vanwege gevaarlijke gletsjerspleten, zegt Staleman. "Klanten trainen soms maandenlang en geven duizenden euro's uit aan een reis naar de top. Het is vervelend als een route wordt afgesloten, maar soms is dat noodzakelijk."

Ook eigenaren van berghutten waar alpinisten overnachten zijn de dupe. "Veel hutten zijn afhankelijk van smeltwater van gletsjers of van regenwater. Als dat uitblijft, moeten sommige hutten eerder sluiten."

De omstandigheden op de Mont Blanc zijn al jarenlang zodanig dat Staleman in juli en augustus geen beklimmingen meer aanbiedt. In andere delen van het massief zijn tochten vaak nog wel mogelijk, al komt het vaak voor dat de route in deze maanden moet worden aangepast.

"Het is voortdurend improviseren. Waar we twintig jaar geleden ongeveer 80 procent van onze oorspronkelijke plannen konden uitvoeren, moeten we tegenwoordig de helft aanpassen."

"Spijtig", "zonde", "verschrikkelijk". Bij een rondgang door Zandvoort lijkt iedereen het jammer te vinden dat dit het laatste Formule 1-weekend op het circuit van Zandvoort is. Na vijf jaar durft de organisatie het financiële risico niet meer aan. De kosten lopen op, de overheid betaalt niet mee en de bezoekersaantallen lopen terug. Maar: Zandvoort staat weer op de kaart.

Hoewel de motoren vandaag pas echt gestart worden, zijn veel fans allang aan het raceweekend begonnen. De diehards staan al op de camping en in Zandvoort zelf is het racefestival al dagen aan de gang, met allerlei attracties en activiteiten rondom de race. Zo moet ook het dorp profiteren van het mega-evenement.

Horecaondernemer Brigitte van Eig, van 't Wapen van Zandvoort, gaat het Formule 1-weekend in elk geval missen. "Het festivalterrein is bij ons voor de deur. Er is veel gezelligheid en ons café is open voor de drankjes. Ik vind het verschrikkelijk dat het stopt. Ik word er gewoon melancholisch van dat we nog maar een paar dagen hebben. Het is veel, het is herrie, het is druk. Maar het is geweldig."

Nog één keer scheuren dit weekend de Formule 1-wagens op het circuit van Zandvoort. Wat verwachten fans ervan?

Maar lang niet iedereen profiteert dit weekend. Een groot deel van het dorp is afgesloten om een verkeersinfarct te voorkomen. Alleen met een zogenoemd doorlaatbewijs kun je erin. Peter Tromp was veertig jaar kaasboer in het dorp en is nu voorzitter van ondernemersvereniging Ondernemers Belangen Zandvoort. "De horeca profiteert in zo'n weekend, de retail niet. Van die 300.000 bezoekers komt maar een klein deel het dorp in. En niemand komt hier kaas kopen."

Toch is Tromp blij met de grand prix. De uitstraling van de race werkt inmiddels het hele jaar door, ziet hij. "Er komt zoveel toestroom van toeristen die nooit naar Zandvoort waren gekomen zonder de grand prix. Dus ik zeg tegen mijn ondernemers: niet zeuren, kijk naar het hele jaar."

Ook bij 't Wapen van Zandvoort is het effect te merken. "Miljoenen mensen keken naar die Formule 1. Zandvoort wordt echt veel vaker bezocht door toeristen", zegt Brigitte van Eig. Inmiddels zijn er ook de rest van het jaar evenementen in Zandvoort die draaien om het circuit.

Na de eerste topjaren begonnen de bezoekersaantallen terug te lopen. Min of meer parallel aan het afnemende succes van Max Verstappen, aan wie de terugkeer van de GP naar Nederland te danken was. De vorige twee edities raakten niet uitverkocht en de organisatie besloot om in 2026 'op het hoogtepunt' te stoppen.

Platgeschoven duinen

Niet iedereen zal er rouwig om zijn. Vanaf de eerste geruchten over de terugkeer van de Formule 1 in Nederland kwamen natuurorganisaties in actie. Het circuit is omgeven door Natura 2000-gebieden, maar er was een brede vergunning om "van alles aan te passen en te verbouwen", vertelt Marc Janssen van Stichting Duinbehoud. "De rechter vond het maatschappelijk belang van het evenement zwaarder wegen. Ze gingen dus duinen platschuiven en tribunes bouwen."

Zo werd het leefgebied van veel dieren een stuk kleiner, zoals voor de beschermde rugstreeppad. "Die vindt nog wel zijn toevlucht in plassen, maar met bijvoorbeeld de zandhagedis gaat het minder goed." De organisatie hoopt dat de natuur nu de ruimte krijgt om te herstellen. En dat het circuit modernere, minder belastende technieken gaat gebruiken, zoals elektrische auto's.

Ondernemers en de gemeente hopen ondertussen dat ze nog een tijdje kunnen voortborduren op de faam van de Nederlandse grand prix. Samen met de gemeente is de ondernemersvereniging bezig met het bevorderen van zogenoemd verblijfstoerisme, waarbij bezoekers ook blijven overnachten.

Peter Tromp: "Dat is door de grand prix aantrekkelijker geworden en daardoor willen meer ondernemers hier ondernemen. Het huidige college is al aan het kijken hoe ze dat nieuwe toerisme kwijt kunnen in het dorp." Tromp verwacht dat het Formule 1-effect nog wel even blijft. "Dit raakt niet in de vergetelheid."

Aan de 22-stedentocht van Maarten van der Weijden is vanmiddag definitief een einde gekomen. Hij was van plan om 270 kilometer te zwemmen om daarmee geld op te halen voor onderzoek naar de gevolgen van kinderkanker. De olympisch kampioen staakte zijn tocht in Oudewater in de provincie Utrecht.

De zwemtocht begon maandag in Vught en zou morgen in Utrecht eindigen. Woensdag dook Van der Weijden al niet het water in, omdat hij ziek wakker was geworden. Hij was misselijk en had buikklachten. Gisteren leek het weer beter te gaan en hervatte hij zijn zwemtocht.

Buikgriep en koorts

Vanochtend begon de zwemmer vanuit Schoonhoven. Hij zwom door Haastrecht en Gouda maar ging in Oudewater aan wal. Aanhoudende klachten van buikgriep en bijkomende koorts deden hem de das om, meldt RTV Utrecht.

"Zoals jullie weten, kampte ik met buikgriep en ik hoopte dat het beter zou gaan. Ik hoorde jullie zorgen over mijn gezondheid en helaas stegen mijn klachten en kreeg ik er ook nog behoorlijke koorts bij. Dat is niet de bedoeling en daarom heb ik besloten te stoppen", zegt hij in een filmpje op Instagram.

Cheque overhandigen

Van der Weijden zamelde al eerder geld in met zwemtochten, maar deze 22-stedentocht was de langste. Hij had vooraf ook gezegd dat het zijn laatste zou zijn. Inmiddels is er al meer dan 500.000 euro opgehaald door de zwemmer en zijn team voor onderzoek door het Prinses Máxima Centrum.

Als de koorts wat gezakt is, hoopt Van der Weijden morgen alsnog (niet-zwemmend) naar het kinderziekenhuis in Utrecht te gaan om de cheque met het opgehaalde geld te overhandigen.

Een 17-jarige jongen is op de Westelijke Jordaanoever gedood door Israëlische kolonisten, meldt het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid. Volgens de Palestijnse autoriteiten gebeurde dit in de stad Sa'ir, ten noorden van Hebron. Een veiligheidsfunctionaris van de kolonisten opende het vuur op de jongen nadat die stenen had gegooid naar de Israëliërs.

De vader van de jongen heeft zijn dood tegenover persbureau AP bevestigd. Hij zou zijn overleden in het ziekenhuis. Ook een 70-jarige Palestijnse man raakte gewond bij de beschietingen. Het is niet duidelijk wat zijn toestand is.

Tegenover de Israëlische krant Times of Israël bevestigt het Israëlische leger dat het troepen naar Sa'ir had gestuurd nadat er berichten waren binnengekomen dat er een confrontatie gaande was tussen Palestijnen en kolonisten uit de ultraorthodoxe illegale nederzetting Metzad. Volgens het leger bevonden "zij zich zonder voorafgaande toestemming in het gebied".

Geraakt in de borst

Hoe groot de groep Palestijnen was die stenen gooide naar de kolonisten is niet bekend. Wel verklaart het leger dat enkele Israëliërs gewond raakten, waarna het vuur werd geopend. Persbureau Reuters meldt dat de tiener in zijn borst werd geraakt.

In de regio rondom Sa'ir, in het zuidelijke gedeelte van de Westelijke Jordaanoever, is het al langere tijd onrustig. Sa'ir ligt in een gebied dat onder Palestijns bestuur valt, terwijl Israëlische nederzettingen en buitenposten zich in de omgeving uitbreiden.

Huizen van Palestijnen belegerd

Vorige week brak internationale verontwaardiging uit nadat Israëlische kolonisten huizen van meerdere Palestijnse families in Qusra belegerden. De aanval werd gezien als een poging om Palestijns grondgebied in te nemen. Meerdere families weigerden daarom hun woningen te ontvluchten.

Volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie B'Tselem breidt het kolonistengeweld zich steeds verder uit naar gebieden waar de Palestijnse Autoriteit het gezag heeft.

Turkije heeft aangekondigd dat het een internationaal arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu wil uitvaardigen. Dit heeft te maken met zijn rol bij het tegenhouden van diverse boten die in mei probeerden Gaza te bereiken met voedsel en hulpgoederen. De Global Sumud Flotilla was onderdeel van deze vloot, met drie Nederlanders aan boord.

Begin juli kondigden zij aan aangifte te doen tegen Israëlische militairen vanwege seksueel geweld, mishandeling, vernedering en marteling.

Rechercheurs van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) hebben woensdag bij een inval bij een Zeeuwse schaal- en schelpdierenhandelaar 100 kilo tapijtschelpen in beslag genomen. Het bedrijf kocht de diertjes waarschijnlijk van stropers.

Volgens de NVWA kon het bedrijf tijdens de doorzoeking niet aantonen waar de schelpen vandaan komen, schrijft Omroep Zeeland. Naast de tapijtschelpen werd ook de bedrijfsadministratie in beslag genomen. Om welk specifiek bedrijf het gaat, wil de NVWA nog niet bekendmaken.

De levende schelpen zijn teruggezet in het water. De NVWA onderzoekt de exacte herkomst van de diertjes nog.

Mediterrane menukaart

Het illegaal vissen naar de tapijtschelpen betekent oneerlijke concurrentie en brengt de natuur schade toe. De NVWA wijst er ook op dat de handel in illegaal gevangen schelpen de voedselveiligheid in gevaar kan brengen.

"Stropers vissen iets op dat opgegeten moet worden en daar is nu geen enkele vorm van controle op. Je weet niet waar de schelpen vandaan komen en waar ze blijven. Maar dat is wel van belang", stelt de NVWA.

Tapijtschelpen behoren tot de venusfamilie. Onder de naam vongole en palourdes staan de diertjes vaak op de mediterrane menukaart.

Op heterdaad betrapt

Het is niet voor het eerst dat de NVWA dit soort illegale praktijken onderzoekt. Ongeveer een half jaar geleden kwam de NVWA ook al stropers op het spoor. Zo werden er twee keer stropers op heterdaad betrapt voor het illegaal vissen op het Veerse Meer.

Midden in New York hangt al jaren een klok waarop live te zien is hoe hoog de Amerikaanse overheidsschuld is. Afgelopen woensdag gaf die voor het eerst 40 biljoen dollar aan.

De Amerikaanse overheidsschuld stijgt al decennia. Op zich hoeft zo'n hoge schuld geen probleem te zijn. "Er is weinig aan de hand zolang de economie blijft groeien en er genoeg vertrouwen is dat een overheid de schuld kan dragen", zegt Philip Marey, Amerika-econoom bij Rabobank.

Toch nemen de zorgen over de hoge schuld toe. Nieuwszender CNN noemde het een "grimmige mijlpaal" en de directeur van een Amerikaanse economische denktank vergeleek het recordbedrag in de Financial Times met het knipperende lampje in je auto dat waarschuwt dat je je motor moet controleren. "Het betekent niet dat je motor er morgen mee ophoudt, maar het is wel een duidelijk teken dat de situatie behoorlijk uit de hand loopt."

Dure leningen

De overheidsschuld is het totale bedrag dat een overheid door de jaren heen heeft geleend en moet terugbetalen. De schuld loopt op als een overheid meer uitgeeft dan er binnenkomt via belastingen.

Om dit begrotingstekort te betalen sluiten overheden leningen af door de uitgifte van obligaties, een soort schuldbewijzen. Kopers van dat schuldbewijs, zoals banken of pensioenfondsen, ontvangen rente in ruil voor het uitgeleende geld.

Als de overheidsfinanciën instabiel zijn, willen die kopers een hogere rente omdat ze meer risico lopen. "Dat is wat er nu in Amerika gebeurt", zegt Steven Brakman, hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Daarnaast moet de Amerikaanse overheid volgens Rabobank-econoom Marey steeds meer concurreren met AI-bedrijven, die bij investeerders geld ophalen om datacenters te bouwen. "De rentes stuwen elkaar op en hoe hoger de rente, hoe duurder het voor Amerika wordt om geld te lenen."

Bezorgde beleggers

Marey erkent dat 40 biljoen, oftewel 40.000 miljard dollar, veel geld is. "Maar zolang er voldoende inkomsten tegenover staan maakt de hoogte van de schuld niet zoveel uit."

Maar ook daar wringt het. Vorig jaar verlengde president Trump bijvoorbeeld een tijdelijk belastingvoordeel dat vooral gunstig uitpakt voor de rijkste Amerikanen. Hoe lager de belastingen, hoe minder geld binnenkomt.

Deze week bereikte de rente op leningen met een lange looptijd het hoogste niveau sinds 2007. De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent deed daarop een poging de rente enigszins naar beneden te brengen. Hij wil een deel van deze schulden terugkopen.

"Dat bracht een dag rust, maar inmiddels zijn de rentes gewoon weer doorgestegen", zegt Marey. "Zolang er niets verandert aan de oorzaak van de oplopende schuld blijft de teller oplopen en houden beleggers twijfels."

Hoogleraar Brakman sluit zich daarbij aan. "Als er eenmaal een negatief sentiment is ontstaan, moet je van goeden huize komen om het te keren", zegt hij. "Minder uitgeven en meer belasting heffen is dan het enige dat helpt."

VS-correspondent Rudy Bouma:

"Onder Trump smijt de regering met geld. En fiscaal conservatieve Congresleden van zijn partij durven zich daar niet tegen te verzetten. Sterker nog: zuinige Republikeinen stemden toch voor Trumps grote uitgavenwet, de zogenoemde 'Big Beautiful Bill'. De president voelt weliswaar geen weerstand in het Congres, maar wel van kiezers. Maar liefst 90 procent van de kiezers maakt zich zorgen dat de torenhoge staatsschuld de inflatie en dus de kosten van levensonderhoud verder opdrijft. En bijna net zo'n grote groep legt een verband tussen de schuld en hoge rentelasten. Dat maakt hun hypotheek, creditcard en autoleningen duurder. Het gros van de ondervraagden zegt het schuldenbeleid mee te wegen in hun stemgedrag bij de tussentijdse parlementsverkiezingen dit najaar. Uit andere peilingen blijkt dat de kiezer inmiddels meer vertrouwen in de Democraten heeft om de economie op het goede spoor te krijgen dan in de Republikeinen. In een enquête van Fox News is dat zelfs een verschil van 9 procent, een pijnlijk percentage voor de conservatieve tv-zender. En dat terwijl traditioneel gezien juist de Republikeinen sterk scoren op geldbeheer."

Bijkomend probleem is dat het Amerikaanse schuldenplafond van 41,1 biljoen dollar in zicht komt. Als dat is bereikt, moet het Congres eerst toestemming geven voor er meer geld kan worden geleend. Gebeurt dat niet, dan moet de overheid meteen snijden in de uitgaven.

Uiteindelijk bepaalt volgens Brakman en Marey vooral het vertrouwen van beleggers hoe houdbaar de schuld is. "Als de onzekerheid aanhoudt en de rente blijft oplopen wordt het lastig voor het ministerie om het zelf op te lossen", zegt Marey. "In het ergste geval kan dat tot een financiële crisis leiden, zoals in 2008."

Beide experts denken overigens dat het zo'n vaart niet loopt. "Er zijn nog een hoop afslagen voordat we op dat punt zijn", zegt Marey.

Rijkswaterstaat begint eerder dan verwacht met het verwijderen van takken die het zicht belemmeren van veiligheidscamera's langs de A50 tussen Apeldoorn en Arnhem. Begin volgende week start het eerste snoeiwerk. Mogelijk kan de spitsstrook daardoor in de loop van volgende week alweer open.

Overhangende takken leiden al dagen tot lange files op de A50 tijdens de spits. Rijkswaterstaat sloot sinds 10 augustus de spitstrook en de bijbehorende pechhavens af, omdat de takken op meerdere plekken voor de veiligheidscamera's hangen.

Gisteren nog liet Rijkswaterstaat weten nog zeker twee weken nodig te hebben om aan de snoeiwerkzaamheden te kunnen beginnen.

Geen stappen overslaan

De werkzaamheden hebben inmiddels prioriteit gekregen en de procedure wordt versneld, zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat tegen Omroep Gelderland.

Dat betekent volgens de woordvoerder niet dat er stappen worden overgeslagen. Zoals gebruikelijk beoordeelt een ecoloog de situatie en wordt er een plan gemaakt om de werkzaamheden veilig uit te voeren. Alle eisen rond natuurbeheer en veiligheid blijven gelden. "Veiligheid staat buiten kijf", aldus de woordvoerder.

Meerdere nachten

Rijkswaterstaat denkt meerdere nachten nodig te hebben om alles weg te snoeien. In de nacht van maandag op dinsdag worden de eerste takken verwijderd.

Voor 28 augustus 16.00 uur moeten prins Harry en zes andere Britse prominenten, onder wie zanger Elton John en actrice Liz Hurley, de uitgever van tabloid Daily Mail 9,5 miljoen pond betalen, omgerekend iets meer dan 11 miljoen euro.

Begin juli verloren zij bij het Hooggerechtshof in Londen een slepende rechtszaak tegen Associated Newspapers Limited (ANL) wegens wat Harry en co "aanhoudende schendingen van hun privacy" noemden. Naast de Daily Mail geeft ANL ook de boulevardkrant Mail on Sunday uit.

De rechtbank ging echter niet mee in de aanklacht. De proceskosten die de uitgeverij heeft gemaakt in de elf weken durende rechtszaak moeten nu gecompenseerd worden, bepaalde het Britse gerechtshof. De 9,5 miljoen pond is een eerste betaling. De BBC schrijft dat de zeven eisers hierna mogelijk nog eens 25 miljoen pond moeten overmaken.

Dat moet in komende hoorzittingen nog bepaald worden. Volgens The Guardian zijn de totale juridische kosten voor Associated Newspapers Limited uitgekomen op 34 miljoen pond.

Geen bewijs voor beschuldigingen

Prins Harry en de andere coryfeeën beschuldigden ANL ervan in een periode van twintig jaar tijd op allerlei onwettige manieren informatie te hebben vergaard over hun privéleven, onder meer door telefoongesprekken af te luisteren, afluisterapparatuur in hun auto's te plaatsen en politieambtenaren om te kopen. Er was een schadevergoeding van vele miljoenen geëist.

Begin juli verwierp de rechter al de aanklachten. In een schriftelijke uitspraak van honderden pagina's oordeelde hij dat de beschuldigingen ernstig waren, dat er ook vermoedens waren, maar ook dat er onvoldoende hard bewijs was.

Volgens Harry werd het werk van de Daily Mail met dit vonnis "witgewassen". "De mate waarin de rechtbank de Mail vrijpleit, is even schokkend als volkomen ongegrond", zei hij destijds tegen Britse media.

Terug naar Engeland

Het nieuws over de boetebetaling aan Associated Newspapers Limited komt een dag nadat Britse media meldden dat Harry en zijn vrouw Meghan deze maand terugverhuizen naar het Verenigd Koninkrijk. Hun twee kinderen, de 7-jarige prins Archie en prinses Lilibet van 5, zullen vanaf september ergens in de buurt van Londen naar school gaan.

Contactonderzoek, veilige begrafenissen en isolatieplekken. Geen land heeft zoveel ervaring met ebola als de Democratische Republiek Congo, dat nu met de zeventiende uitbraak worstelt sinds 1976. Honderd dagen geleden werd de uitbraak officieel vastgesteld, maar onderzoekers zeggen dat het virus maanden eerder al rondging.

Met meer dan 5000 besmettingen en meer dan 2500 doden is het de dodelijkste uitbraak in het land ooit. Door een combinatie van factoren gaat de strijd tegen het virus moeizaam.

De meeste nieuwe besmettingen ontstaan in het oosten van Congo, met de noordoostelijke provincie Ituri als epicentrum. Daar zijn verschillende gewapende groepen actief, veel mensen zijn ontheemd en de gezondheidszorg staat onder druk. "Ebola komt daar nu bovenop, en dat maakt het een heel uitdagend gevecht", vertelt Frank Ross Katambula, medisch coördinator van Artsen zonder Grenzen vanuit provinciehoofdstad Bunia.

Volgens Katambula wordt de strijd tegen het virus bemoeilijkt door een groot wantrouwen onder de bevolking. Zo gaan verhalen rond dat ebola helemaal niet bestaat en dat de aanpak overdreven is. "Veel mensen gaan met hun klachten naar traditionele dokters of melden zich veel te laat in een ziekenhuis", zegt hij. "De kans op overlijden is dan groot, en in de tussentijd raken er meer mensen besmet."

Lancelot Mermet, die voor hulporganisatie Mercy Corps in Congo werkt, herkent het probleem. Als voorbeeld noemt hij het gerucht dat hulpverleners het virus naar Ituri hebben meegenomen om zo meer financiering af te dwingen bij donoren.

"Het resultaat is dat inwoners achterdochtig zijn en zich minder strikt houden aan voorschriften rondom hygiëne en reizen", legt hij uit. De strenge regels maken het dagelijks leven in een arm gebied met veel geweld bovendien nog moeilijker.

"Zo gaan mensen toch aan het werk in de overvolle mijnen, of groente en fruit verkopen op de markt", zegt Katambula. "Hun families moeten eten, maar tegelijkertijd liggen besmettingen dus op de loer."

Wat is ebola?

Ebola is een ernstige infectieziekte die wordt veroorzaakt door een virus. De ziekte komt vooral voor in delen van Centraal- en Oost-Afrika, zoals in DRC en Uganda. De eerste klachten zijn meestal koorts, vermoeidheid, spierpijn en hoofdpijn. Later krijgen patiënten soms last van braken, diarree en bloedingen. Besmetting vindt vooral plaats via lichaamsvloeistoffen van een besmet persoon. De huidige uitbraak wordt veroorzaakt door de Bundibugyo-variant van het virus. Er is nog geen goedgekeurd vaccin beschikbaar, al wordt daar wel aan gewerkt.

Journalist Vérité Johnson wil tegenwicht bieden aan de misinformatie rondom ebola. Vanuit zijn studio in Bunia besloot hij een dagelijks radioprogramma te maken over de epidemie.

Johnson spreekt met deskundigen en luisteraars bellen in met vragen. Die gaan bijvoorbeeld over de organisatie van een veilige begrafenis, want een ebola-slachtoffer is na overlijden nog steeds besmettelijk: "Bepaalde religieuze rituelen of tradities zijn dan niet mogelijk, en mensen willen weten hoe ze alsnog waardig afscheid kunnen nemen", vertelt hij.

Volgens Katambula is zo'n radioshow belangrijk, maar is bredere voorlichting nodig, bijvoorbeeld op scholen, in kerken en tijdens bijeenkomsten in dorpen. "Uiteindelijk zal dit ons helpen met het medische werk."

Uiteindelijk denkt zowel Katambula als Mermet dat geld een van de grootste knelpunten is. "Bij eerdere uitbraken was er meer geld beschikbaar", zegt Mermet. Volgens hem hebben hulporganisaties door andere crises wereldwijd minder te besteden.

"Het budget nu is niet toereikend voor de enorme schaal van deze ebolacrisis", zegt hij. "En het wordt iedere dag ernstiger". Daarbij is er ook nog een reële kans dat het virus zal opduiken in buurlanden als Zuid-Sudan en de Centraal Afrikaanse Republiek.

Uitpuilende klinieken

"We moeten meer ebolabehandelcentra opzetten, er zijn meer artsen en verpleegkundigen nodig en meer medische hulpmiddelen", zegt Katambula. "Onze klinieken puilen uit, op een aantal plekken zijn er meer patiënten dan bedden."

Volgens Mermet zijn er te weinig mensen voor het opsporen van besmettingen, het snel verwijzen van patiënten naar behandelcentra, isolatie en psychische hulp.

"De regering heeft gezorgd voor een nationaal actieplan, de humanitaire organisaties die kunnen helpen bij de uitvoering zijn er al én Congo heeft veel ervaring door eerdere uitbraken", benadrukt hij. "We weten dus wat ons te doen staat."

Ondertussen blijft presentator Johnson zijn steentje bijdragen. Naast zijn informatieve radioshow werkt hij sinds kort samen met allerlei Congolese artiesten.

Zij maken bijvoorbeeld een nummer waarin een boodschap over ebola is verstopt, die Johnson vervolgens uitzendt. "Een win-winsituatie dus", zegt hij. "Ik hoop dat we uiteindelijk samen, en natuurlijk met medisch personeel en anderen in de gemeenschap, dit virus kunnen verslaan."

In Zweden heeft een 18-jarige man een zwaardaanval op een middelbare school gepleegd. Daarbij is een persoon gedood en raakten drie anderen gewond. De dader is door de politie neergeschoten en aangehouden, meldde de Zweedse politie op een persconferentie. Zijn motief wordt onderzocht.

De aanval vond in de middag plaats in Fagersta, zo'n 170 kilometer ten noordwesten van Stockholm. Meerdere hulpdiensten kwamen ter plaatse, onder meer met een helikopter.

Toen agenten de school binnengingen, troffen ze het lichaam van het omgekomen slachtoffer aan. De identiteit van het slachtoffer is niet bekendgemaakt.

Oud-leerling

De drie gewonde slachtoffers zijn naar het ziekenhuis gebracht. Het gaat volgens Zweedse media om twee jongens van 12 en 17 jaar en een derde slachtoffer dat ook jonger dan 18 is. Een van hen zou met spoed zijngeopereerd.

De verdachte is volgens Zweedse media een oud-leerling van de school. Hij zou eerder veroordeeld zijn voor mishandeling. De politie heeft huiszoekingen gedaan op twee adressen die in verband worden gebracht met de verdachte, schrijft Dagens Nyheter.

Crisiscentrum

Leerlingen van de school en van andere scholen in de buurt moesten binnenblijven. De gemeente heeft een crisiscentrum geopend voor buurtbewoners en betrokkenen.

Een moeder van een van de leerlingen vertelde de Zweedse omroep over de situatie in de school:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft Uber een boete van 825 miljoen euro opgelegd. Dat bevestigt de AP na een bericht van persbureau Reuters. Volgens de AP heeft het taxiplatform Europese dataregels overtreden: de taxidienst zou accounts van chauffeurs hebben gedeactiveerd via automatische systemen en zonder de chauffeurs daarover goed te informeren.

Uber zegt in een reactie in beroep te gaan tegen de boete. "We zijn het fundamenteel oneens met dit besluit en vinden de hoogte van de boete disproportioneel."

Uber zegt verder dat er tegenwoordig mensen betrokken zijn bij dergelijke beslissingen. En chauffeurs kunnen bezwaar maken als ze gedeactiveerd worden.

Menselijke check

EU-regels verbieden dat een algoritme zelf beslissingen kan nemen als die beslissing een grote impact heeft op iemands leven. Zulke beslissingen moeten altijd ook langs mensen gaan. Ook moet degene over wie het gaat bezwaar kunnen maken.

Het gaat om gebeurtenissen tussen 2018 en 2022. Het begon bij klachten vanuit Frankrijk. Uber schorste tijdelijk chauffeurs die verdacht werden van fraude, bijvoorbeeld omdat ze onnodig omreden om zo meer te verdienen. De zaak is in Nederland behandeld omdat het Europese hoofdkantoor van Uber in Amsterdam zit.

Als de boete uiteindelijk standhoudt, dan gaat die 825 miljoen naar de Nederlandse schatkist. Dat zou dan een behoorlijke, eenmalige, meevaller zijn voor de overheid. Het gaat om zo'n 45 euro per inwoner van Nederland.

Het is de op een na grootste boete tot nu toe voor het overtreden van Europese privacy- en dataregels. De grootste was 1,2 miljard euro voor Meta door de Ierse privacy-waakhond. Daar ging het om gegevens van Europese Facebookgebruikers die tegen de regels in naar de VS waren verplaatst.

De Letse grenspolitie heeft gisteren 28 migranten ontdekt bij de grens met Belarus. De grenswachten troffen bij inspectie van de grens ook een tunnel aan die was bedekt met mos. De ingang ervan lag op zo'n twintig meter van de grens, zegt de grenspolitie van Letland in een verklaring.

Het is de tweede keer in korte tijd dat er een tunnel bij de grens wordt gevonden. Eerder deze maand passeerden 15 mensen de grens via zo'n tunnel.

Die ontdekking werd op 10 augustus gedaan. Een dag later startte "operatie Vilkatis", in reactie op de "hybride dreiging van geïnstrumentaliseerde migratie vanuit Belarus", aldus de Letse grenswacht. Er zullen meer mensen en middelen worden ingezet voor de grensbewaking, waaronder drones en vliegtuigen.

Het doel is om hiermee het aantal mensen dat illegaal de grens oversteekt te verminderen. In totaal zijn er dit jaar volgens de grenswacht 10.069 mensen tegengehouden aan de grens.

De kwestie bij de grenzen met Belarus speelt al langer en ook andere buurlanden hebben te maken met migranten die de grens illegaal proberen over te steken.

In 2025 daagde Litouwen Belarus voor het Internationaal Gerechtshof. Litouwen beschuldigt het buurland ervan migratiesmokkel te faciliteren. Zo zouden de grenswachten de migranten helpen de grens over te steken.

Het land zou hiermee druk willen uitoefenen op de Europese Unie en migratiediscussies willen aanwakkeren. Belarus ontkent de aantijgingen.

Ook de Europese grensbewakingsdienst Frontex zegt dat de Belarussische overheid achter de migratiestromen zit. In een interne analyse, in handen van de Duitse media WDR en NDR, concludeert de grensbewakingsdienst dat de tunnels niet zonder steun van de Belarussische diensten gegraven kunnen worden.

Gisteren ontmoetten de Letse premier Kulbergs en zijn Litouwse ambtgenoot Sinkevicius elkaar in de Letse hoofdstad Riga. De twee gaven na afloop een persconferentie waar ze de illegale migratie bespraken als "hybride dreiging", schrijft de Letse publieke omroep.

"Dit is niet alleen een kwestie van onze grens, maar ook van de controle van de oostflank en de buitengrenzen van de Europese Unie", zei Sinkevicius.

Ook Polen heeft al meermaals te maken gehad met migranten die vanuit Belarus de grens oversteken. Eind 2021 probeerden grote groepen migranten Polen binnen te komen. Ze werden grotendeels tegengehouden en teruggestuurd. Zogenoemde pushbacks zijn meestal in strijd met de EU-regels en het internationaal recht, maar gebeuren toch.

Toch lukte het sommige migranten wel de EU op die manier binnen te komen. Sommigen kwamen via de Belarus-route ook naar Nederland.

In mei 2023 maakte Midden- en Oost-Europa-correspondent Christiaan Paauwe een reportage over migranten die tussen de Poolse en Belarussische grens "als speelbal worden gebruikt":

De Letse president Rinkevics bracht eerder deze week samen met de commandant van de nationale strijdkrachten een bezoek aan de grens.

Eind dit jaar zal de grens volledig zijn uitgerust met technologie om de grens effectief te bewaken, zei hij. Om hier ook goed gebruik van te maken is er wel extra personeel nodig.

"Hekken, sensoren en videobewaking zijn één aspect, maar we hebben ook grenswachten nodig die snel kunnen reageren, met name gezien de duidelijke bewijzen van de schade aan onze grensinfrastructuur", aldus de president.