
NOS Nieuws
In de Straat van Hormuz zijn nieuwe aanvallen gemeld op de civiele scheepvaart. Volgens Iraanse staatsmedia zijn nog eens twee tankers in brand gevlogen door ontploffende zeemijnen.
De Britse maritieme autoriteit UKMTO meldt één incident met betrekking tot een tanker en "militaire eenheden". Dat gebeurde in de Golf van Oman, die in het verlengde ligt van de Straat van Hormuz. Het is onduidelijk of dit een bevestiging is van de ontplofte zeemijnen of dat het gaat om een andere aanval.
De Iraanse strijdkrachten hebben de aanvallen op passerende schepen recent fors opgevoerd. Gisteren en eergisteren werden in totaal vier passerende tankers beschoten of getroffen door zeemijnen, zegt UKMTO.
Volgens nieuwszender Al Jazeera zijn in een week tijd zeker 25 tankers getroffen in en rondom de Straat van Hormuz. Als gevolg daarvan is het aantal passerende schepen iets afgenomen.
Voordat Israël en de VS Iran aanvielen in februari voeren er dagelijks ruim honderd schepen door de cruciale zeeroute. Volgens UKMTO lag het scheepverkeer afgelopen week 65 procent lager dan voor de oorlog.
Bahrein aangevallen door Iran
Gisteren voerde Iran bombardementen uit op Bahrein, een eilandstaat aan de overkant van de Perzische Golf. Een civiel industrieterrein werd getroffen volgens de landelijke autoriteiten. Er was brand uitgebroken, maar er zou niemand gewond zijn geraakt.
De Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) zegt dat gisteren installaties van het Amerikaanse leger zijn getroffen. Onder meer de Amerikaanse marine is gestationeerd in Bahrein. Iran zou radar- en luchtafweersystemen onder vuur hebben genomen. De luchtaanval werd een vergelding voor Amerikaanse aanvallen genoemd.
Trump: ze zijn agressiever geworden
De Amerikaanse president Trump heeft vandaag opnieuw gedreigd met grootschalige bombardementen op Iran als niet voor het einde van dit jaar een akkoord wordt bereikt. "Ze zijn nu agressiever dan voor de verkiezingen", zei hij over het Iraanse regime tegen nieuwszender Fox News. Trump refereerde hiermee aan de tussentijdse verkiezingen in de VS, die slecht hebben uitgepakt voor zijn Republikeinse Partij.
Er lopen nog onderhandelingen om de oorlog te beëindigen, maar volgens Trump kletsen de Iraanse onderhandelaars alleen maar uit hun nek. De president daagde de Iraniërs uit om de Amerikaanse zeeblokkade te proberen te doorbreken. "Ik hoop dat ze het doen, want dan belanden ze op de bodem van de zee net als de rest van hun marine."
Burgemeester Sikkema van de gemeente Oldambt heeft naar aanleiding van de Zembla-uitzending over neonazi's opnieuw een pand voor zes maanden gesloten. Het is een gebouw in het Groningse Winschoten, waar betrokkenen na afloop van een illegaal kooigevecht samenkwamen.
Eerder werd het dorpshuis Finsterwolde al voor zes maanden gesloten. In de kelder van dat pand vond een illegaal kooigevecht plaats, bleek eerder deze week uit een uitzending van het onderzoeksprogramma Zembla.
Onder de deelnemers en toeschouwers van dit soort kooigevechten zijn leden van neonazi-groepen en veroordeelde extremisten. Op beelden van het onderzoeksprogramma is te zien dat de Hitlergroet werd gebracht en "Sieg Heil" werd geroepen.
Volgens Zembla vond het kooigevecht in Finsterwolde in december 2025 plaats. Het werd georganiseerd door de Hammerskins, een neonazistische groepering.
Sinds vrijdag gesloten
Het gesloten pand in Winschoten was ten tijde van het kooigevecht van Harm Jan S. Hij is de leider van de Nederlandse tak van de Hammerskins. Op beelden van Zembla is te zien hoe betrokkenen van het gevecht in het dorpshuis na afloop naar het pand in Winschoten gaan. Het gebouw is sinds vrijdag gesloten, meldt RTV Noord.
Een woordvoerder van de gemeente bevestigt aan RTV Noord dat het om hetzelfde pand gaat waar S. na afloop van de kooigevechten met deelnemers en toeschouwers naartoe ging.
"Of het pand op dit moment nog steeds van hem is, is niet bekend", zegt de woordvoerder. "Ook werd binnen een ontzettend grote hoeveelheid drank aangetroffen. Dat is in strijd met het bestemmingsplan voor deze locatie."
Geroyeerd
Uit het onderzoek van Zembla bleek ook dat mensen in en rond Forum voor Democratie (FVD) banden hebben met een gewelddadig neonazistisch netwerk dat kooigevechten organiseert. Zes leden zijn inmiddels door de partij geroyeerd.
De klimaattop in Turkije is ten einde en wat bij veel uitgeputte aanwezigen zal blijven hangen, is de bittere smaak van een historische mislukking. Vrijwel nooit werd de jaarlijkse top afgehamerd zonder een - desnoods weinigzeggend - politiek slotakkoord. Ditmaal wel: de Europese Unie en medestanders trokken de stekker eruit. De tegenstellingen met olielanden bleken onoverbrugbaar.
"Al met al is het een treurig verhaal", reageert klimaatexpert en voormalig onderhandelaar op klimaattoppen Leo Meyer, die de tegenstellingen tussen landen en machtsblokken steeds harder ziet worden naarmate de gevolgen van klimaatverandering ingrijpender worden. "Persoonlijk heb ik het gevoel dat alle belangrijke partijen, dus de olielanden, maar ook de EU en bijvoorbeeld Canada, zich onverzoenlijk hebben opgesteld."
Net als de EU vond hij de slottekst "onevenwichtig". Zo ging het nergens over het uitfaseren van fossiele brandstoffen, maar er werden wel aanbevelingen gedaan over het onder de grond stoppen van CO2. Toch denkt hij dat het kind met het badwater is weggegooid door de slottekst geheel af te wijzen. "Er stond ook veel moois in."
Rode lijn
Hoogleraar en klimaatonderzoeker Heleen de Coninck van de TU Eindhoven en de Wetenschappelijke Klimaatraad vindt het begrijpelijk dat de EU de slottekst niet accepteerde. "Het was duidelijk een rode lijn." Ze zegt dat het bij de onderhandelingen belangrijk is dat landen laten zien dat ze kunnen weglopen.
Vanuit maatschappelijke organisaties klinkt ook wel begrip voor de EU. "Geen deal is beter dan een fossiele deal", reageert klimaatexpert Maarten de Zeeuw van Greenpeace, die verder spreekt van "een bittere tegenslag".
Wel vinden hulporganisaties CARE en Oxfam Novib het kwalijk dat de EU geen duidelijkheid gaf over geldsteun aan kwetsbare landen. "Het mislukken van deze top is een politieke keuze, mensen in de meest kwetsbare omstandigheden zullen hier de harde consequenties van moeten dragen", zegt Hilde Stroot van Oxfam.
Goed huwelijk
De escalatie in Antalya heeft de verhoudingen geen goed gedaan, maar Meyer denkt niet dat er op de lange termijn diepe schade is ontstaan door deze uitbarsting. "Soms moet je een conflict eerst laten escaleren voordat je het kunt oplossen. Ook in een goed huwelijk heb je wel eens een crash waarbij partijen boos weglopen, om elkaar dan later weer terug te vinden."
Het was opmerkelijk dat de landen het op meerdere punten niet met elkaar eens werden, zegt De Coninck. "Heel veel landen zijn teleurgesteld en het leek net alsof het hele kaartenhuis van overeenkomsten in elkaar stortte." De klimaatexpert vreest dat internationale samenwerking hierdoor een flinke klap oploopt. "Je zag ook in de eindverklaringen van arme landen dat ze de EU belangrijke verwijten maken."
Zo wees de vertegenwoordiger van de Marshall Islands er tijdens de slotvergadering op dat het land nú geldsteun nodig heeft om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan, zoals overstromingen en extreem weer. "Toch kwamen onze partners naar deze klimaattop met lege handen. Ondanks dat ze weten dat onze nood zo hoog is."
Mislukkingen
Dat vooruitgang nog een jaar langer op zich laat wachten na deze klimaattop, vindt De Coninck het grootste probleem. "En met de snelheid waarmee klimaatverandering zich ontwikkelt, is dat totaal niet wenselijk."
Hoewel deze top wellicht vooral herinnerd zal worden door zijn mislukkingen, ziet Meyer ook lichtpuntjes. "Alles wat er buiten de formele onderhandelingen gebeurt, is heel belangrijk. Kijk naar het initiatief van Nederland." Klimaatminister Van Veldhoven maakte op de top bekend dat zo'n dertig landen werken aan het uitfaseren van fossiele brandstoffen. "Ik verwacht dat dat zal gaan groeien totdat het pijn gaat doen bij de olielanden."
Die groep landen die zich inzet om te stoppen met olie en gas is mogelijk precies wat nodig is, denkt De Coninck. "Daar kun je het gesprek hebben over het uitfaseren van fossiel zonder tegenstand van landen die dat absoluut niet willen. En dat helpt kleinere, armere landen die minder kennis hebben over bepaalde technologieën enorm."
Ondertussen vindt ze het belangrijk dat de onderhandelingen op klimaattoppen verder gaan. Volgend jaar is dit in Ethiopië. Het blijft nodig dat landen internationaal met elkaar onderhandelen, want het gaat de hele wereld aan, benadrukt De Coninck. "Dit is de enige plek waar iedereen bij elkaar komt om over klimaatverandering te praten. Het is ook de enige plek waar kleine kwetsbare landen een stem hebben."
De vertegenwoordiger van Ethiopië sprak tijdens de slotvergadering haar hoop uit dat volgend jaar wél een succes wordt. "We zullen het doorzettingsvermogen laten zien dat je van onze marathonlopers gewend bent."
Ruim de helft van de 34 bruggen in Pekela dreigde te verdwijnen, maar dankzij bewoners worden ze nu een voor een opgeknapt. Zo blijft de infrastructuur intact en het onderhoud pakt nog goedkoper uit dan de gemeente had begroot. Hoe kan dat?
Het Pekelerhoofddiep snijdt de Groningse veendorpen Oude Pekela, Nieuwe Pekela en Boven Pekela dwars doormidden. Voor het oversteken zijn de bewoners afhankelijk van de ophaal- en draaibruggen. "Het hoort bij de historie van Pekela", vertelt Jetse Woltjer, voorzitter van Dorpscoöperatie Pekela. "Hier werd vroeger veel veen afgegraven. Bruggen, het kanaal, het is de basis van onze identiteit."
"De bruggen in Pekela staan voor sociale verbinding, voor een pannetje soep brengen naar de overburen", vertelt de voorzitter. "Hierachter ligt een woonwijk, maar aan deze kant zijn winkelcentra, voetbalvelden, sportverenigingen, noem maar op. Als bruggen verdwijnen, dan hakt dat er wel in."
Toch besloot de gemeenteraad in 2021 dat 21 van de 34 bruggen over het kanaal moesten verdwijnen. Er was maar geld voor het behoud van 13 bruggen.
Coöperatie
Maar na protest kwamen de bewoners en de gemeente tot een innovatieve oplossing. Inwoners zetten de dorpscoöperatie op, die eind vorig jaar een samenwerkingsovereenkomst sloot met de gemeente Pekela. Die coöperatie laat nu met geld van de gemeente een deel van de bruggen opknappen door een lokale aannemer.
"We hebben met dit dorp iets bereikt wat uniek is", vertelt wethouder Arthur van Dooren trots. "Dit is voor ons een levensader die intact blijft. We hebben met elkaar gezocht naar een oplossing. Vanuit de bestuurlijke kant kijk je naar: wat is haalbaar en betaalbaar? Bewoners kijken op een andere manier, die vragen zich af: hoe kom ik bij de supermarkt?"
Goedkoper
Afgelopen jaar zijn al ongeveer 16 bruggen opgeknapt, zegt coöperatievoorzitter Woltjer. Dat zijn er al meer dan de 13 bruggen waar de gemeente budget voor had. Woltjer verwacht dat het mogelijk is om 26 tot 28 bruggen te behouden. En dat voor ongeveer de helft van het geld.
De gemeente wilde destijds zes nieuwe bruggen aanbesteden. Dat is een heel dure vorm, legt wethouder Van Dooren uit. "Nu gaan we terug naar vier nieuwe bruggen, daar besparen we al een heel eind. Plus, een coöperatie met voor een groot deel vrijwilligers en lokale ondernemers kost een stuk minder dan een aannemer die het voor je gaat doen."
"Als coöperatie kunnen wij het werk veel goedkoper laten uitvoeren", vult Woltjer aan. "De gemeente zou het werk via complexe en dure procedures moeten aanbesteden, maar wij zijn niet aan dezelfde regels gebonden. Wij zijn dus slagvaardiger en kunnen voor hetzelfde budget veel meer bruggen opknappen en behouden."
Bijkomend voordeel van de restauraties is dat er over een paar jaar weer boten door het kanaal kunnen varen. Tot grote vreugde van de bewoners. Woltjer: "Vroeger kwamen er dagelijks boten door het kanaal, maar dat missen de Pekelders nu. Dat hebben we al jaren niet meer en dat komt weer terug."
Jaitsen Singh is vanochtend overleden in zijn cel in de gevangenis in Scheveningen. Dat meldt zijn advocaat namens de familie in een overlijdensbericht. Singh leed aan acute leukemie.
De 81-jarige Singh werd in 1986 veroordeeld voor het laten vermoorden van zijn vrouw en stiefdochter. Hij kreeg 56 jaar gevangenisstraf tot levenslang. Tot dit jaar zat hij gevangen in de VS en was daarmee de langst gedetineerde Nederlander in het buitenland.
Vorig jaar besloot het gerechtshof in Den Haag dat Singh naar Nederland gehaald moest worden vanwege zijn hoge leeftijd en slechte gezondheid. Hij kwam in maart van dit jaar aan en werd overgebracht naar de Penitentiaire Inrichting Haaglanden in Scheveningen. De Amerikaanse straf werd in mei omgezet naar levenslang.
Mogelijk onterecht veroordeeld
De vrouw en stiefdochter van Singh werden in 1983 dood aangetroffen in de kofferbak van hun eigen auto in Los Angeles. In 1984 werd Singh gearresteerd op basis van een verklaring van Raymond Copas, die op dat moment gevangen zat. Copas zei dat Singh hem had gevraagd om zijn vrouw te vermoorden, maar dat hij had geweigerd.
Singh heeft zijn betrokkenheid bij de moorden altijd ontkend. Er zijn aanwijzingen dat hij onterecht is veroordeeld. Zo bleek later dat kroongetuige Copas was omgekocht en een valse verklaring had afgelegd.
In juni werd een gratieverzoek in behandeling genomen, maar de behandeling duurt gemiddeld zo'n zes maanden.
'Bedachtzame man'
Zijn advocaat Rachel Imamkhan schrijft dat Singhs zaak een van de bekendste dossiers rond Nederlandse gedetineerden in het buitenland was geworden. Maar hij was volgens haar meer dan een juridisch dossier. "Achter de stapels processtukken en procedures schuilde een bedachtzame man die de ontwikkelingen in zijn zaak nauwgezet bleef volgen."
In zijn laatste levensfase was hij volgens Imamkhan minder bezig met juridische overwinningen en meer met menselijk contact. "Bezoeken van familie en vrienden, kaarten van mensen die hem waren blijven steunen en herinneringen aan zijn naasten kregen steeds meer betekenis."
'Gebrek aan berouw'
De nabestaanden van zijn vermoorde vrouw en stiefdochter willen een ander geluid laten horen over zijn dood. In een bericht van Namens de Familie zeggen zij te vrezen dat Singh als slachtoffer wordt neergezet, "terwijl twee onschuldige levens die zijn ontnomen, opnieuw naar de achtergrond verdwijnen".
De nabestaanden benadrukken dat hij wel veroordeeld is voor de moord en dat die veroordeling nooit is teruggedraaid. "Zijn aanhoudende ontkenning en het gebrek aan berouw hebben het lijden van de nabestaanden alleen maar verergerd."
Na een frisse ochtend met wat mist was het vandaag een stralend zonnige dag. Daar gaan we er komende week meer van krijgen.
In de nacht van zondag op maandag kan er opnieuw mist ontstaan. Het zuiden is hier het meest gevoelig voor. In de loop van de ochtend trekt de mist op. Op sommige plaatsen gaat dit sneller dan op andere plaatsen, waardoor er best grote verschillen kunnen zijn in de hoeveelheid zon.
Vorst en kans op mist
Morgenochtend zal iedereen ook merken dat het behoorlijk is afgekoeld. Op het koudste moment van de nacht is het tussen 2 en -5 graden. Tijdens het ochtendgloren vriest het op veel plaatsen nog.
Overdag warmt het op naar 5 tot 9 graden. Het is erg zonnig nadat de mist is verdwenen. Alleen in het noorden zijn er wat meer stapelwolken en kan nog een bui langstrekken.
De rest van de week blijft het zonnig en wordt er nauwelijks regen verwacht. De lucht is vrij droog, waardoor ook mist steeds minder voorkomt. Er waait wel een stevige oostenwind, vooral op woensdag, die het voor het gevoel een stuk frisser maakt.
Het is dinsdag zo'n 4 graden en de dagen daarna hooguit 2 of 3 graden overdag. In combinatie met de wind zorgt dat voor lage gevoelstemperaturen. Maar met een warme jas is het buiten wel prachtig, zeker nu alle bomen nog mooie herfstkleuren hebben.
Droog en koud
Tijdens de nachten vriest het in een groot deel van het land. Alleen vlak bij de kust blijft de temperatuur net boven nul. Vanwege het droge weer is de kans op grootschalige gladheid klein. Alleen op bruggen kan het wat sneller glibberig worden als er niet is gestrooid.
Richting het einde van de week wordt het steeds onzekerder wat voor weer we krijgen. Op dit moment is de verwachting dat het droog en koud blijft.
De Galecopperbrug op de A12 richting Arnhem gaat morgen om 05.00 uur weer open, meldt Rijkswaterstaat. Dat is een dag eerder dan gepland. De brug bij Utrecht over het Amsterdam-Rijnkanaal is sinds vrijdagavond dicht vanwege herstelwerkzaamheden aan twee stalen hoofdliggers, dat zijn horizontaal dragende constructiebalken.
De vervroegde heropening is goed nieuws vanwege de stakingen in het streekvervoer, morgen en dinsdag. Rijkswaterstaat had eerder gemeld vooral op maandag "zeer grote verkeershinder" te verwachten en gaf reizigers het advies om het openbaar vervoer te gebruiken.
Tegenvallers uitgebleven
De brug kan een dag eerder open vanwege een voorspoedige verloop van de werkzaamheden en het uitblijven van tegenvallers, zegt Rijkswaterstaat.
Volgens de wegbeheerder zijn de herstelwerkzaamheden aan de Galecopperbrug "technisch complex". Daarom werd in de planning rekening gehouden met mogelijke risico's en onverwachte tegenvallers.
Vorig jaar bleek dat de hoofdliggers van de Galecopperbrug vervormd waren. Voor het herstel heeft Rijkswaterstaat twee weekenden uitgetrokken. Over iets minder dan twee weken, op vrijdagavond 4 december, gaat de brug richting Arnhem opnieuw dicht.
De A12 Galecopperbrug is de op één na drukste brug van Nederland. Dagelijks rijden er volgens Rijkswaterstaat 110.000 voertuigen over de A12 richting Arnhem ter hoogte van de Galecopperbrug.
In de haven van de Libische stad Benghazi heeft een explosie een Russisch schip beschadigd. Volgens de eerste berichten van de plaatselijke machthebbers ging het om een droneaanval. Wie daarachter zit, is nog niet bekend.
Op beelden die zijn genomen van de aanval gisteravond is een grote explosie te zien, voorafgegaan door schoten van het afweergeschut. Of het daadwerkelijk gaat om een aanval uit de lucht is niet duidelijk, er kunnen ook zeedrones zijn ingezet.
Bekijk hier beelden van de aanval:
Op satellietbeelden is te zien dat een brandend schip vanmorgen vroeg in de haven lag aangemeerd. Enkele uren later leek het schip deels gezonken, zo meldt de BBC.
Volgens de autoriteiten in Benghazi ging het om een schip dat aan het tanken was op doorreis naar Rusland. Verdere details zijn niet bekendgemaakt.
Ook is niet duidelijk hoe groot de schade is en of er slachtoffers zijn gevallen. Anonieme ziekenhuisbronnen melden tegen persbureau Reuters dat er geen doden zijn gevallen, maar wel mensen gewond zijn geraakt.
Mogelijk schip van Russische marine
Er zijn berichten dat het gaat om de drie jaar oude korvet Merkoeri. Dat 104 meter lange marineschip werd onder meer ingezet voor de escorte van Russische tankers. Het heeft een bemanning van negentig opvarenden.
Het getroffen schip vertoont op videobeelden overeenkomsten met de Merkoeri, maar het valt niet met zekerheid te zeggen of het inderdaad een Russisch marineschip is.
Een Libische woordvoerder noemt de aanval een schending van het zeerecht en spreekt van een inbreuk op de soevereiniteit van het land. Het land wil niet betrokken raken bij conflicten van derden, heet het, en daarom wordt in een verklaring gedreigd met diplomatieke en juridische consequenties voor de verantwoordelijken achter de aanval.
'Aanval door Oekraïense geheime dienst'
Een journalist van de Amerikaanse nieuwssite Axios stelt dat de aanval is uitgevoerd door de Oekraïense geheime dienst SBOe. Dat meldt Barak Ravid op basis van een anonieme bron in een kort bericht op X. Ook deze informatie valt niet onafhankelijk te controleren.
Het is moeilijk om berichten uit Libië onafhankelijk te bevestigen. Door de burgeroorlog die uitbrak na de dood van dictator Kadhafi in 2011 is het land in feite in tweeën gesplitst. In het westen van het land zetelt een door de internationale gemeenschap erkende regering, de invloedrijke generaal Haftar is aan de macht in het oosten, waar ook Benghazi ligt.
Droneaanval voor Finse kust
De explosie komt een dag na een brand op een Russisch vrachtschip in de wateren voor de Finse kust. Dat schip werd gisteren aangevallen met waarschijnlijk Oekraïense drones. De bemanning werd succesvol geëvacueerd, maar het is nog niet gelukt om het vuur onder controle te krijgen.
Oekraïne zou op de Middellandse Zee vaker aanvallen op Russische doelwitten hebben uitgevoerd, alhoewel daar uit strategische overwegingen nooit over gecommuniceerd wordt. Eind 2025 vielen drones een tanker aan die deel zou uitmaken van de Russische schaduwvloot. In maart zei Rusland dat Oekraïne een LNG-tanker had aangevallen met zeedrones.
In Amsterdam zijn acht mensen gewond geraakt door een op hol geslagen roltrap. Het ongeluk gebeurde iets voor 12.00 uur bij station Bijlmer Arena.
Een getuige zegt tegen AT5 dat de roltrap plotseling een hard geluid maakte en op hoge snelheid naar beneden ging. "Een stuk of vijf mensen zijn gevallen, voornamelijk ouderen. Ik zag iemand met een flinke hoofdwond en een ander bleef op de grond liggen."
Botbreuken
De acht gewonden zijn naar het ziekenhuis gebracht, zegt een woordvoerder van de politie tegen de NOS. Twee van hen zijn zwaargewond geraakt. Een politieagent die op de plek van het ongeluk was, zei dat sommigen vermoedelijk botbreuken hebben opgelopen.
Volgens AT5 werden er werkzaamheden aan de roltrap uitgevoerd. Daarom doet de Arbeidsinspectie verder onderzoek naar het incident.
In de Duitse deelstaat Beieren zijn bijna twintig kerkgangers onwel geworden door koolmonoxidevergiftiging. Dat gebeurde in de kapel van kasteel Hohes Schloss in de gemeente Bad Grönenbach, meldt de Allgäuer Zeitung.
Volgens de krant was er een mis gaande in het pand, dat naast het kasteel ligt. Meerdere kerkgangers vielen flauw. Vier mensen zijn er slecht aan toe, zeggen de hulpdiensten tegen persbureau DPA.
Er is een reddingsactie op touw gezet om alle mensen uit de kapel te krijgen. De politie, brandweer en ambulancepersoneel zijn in groten getale aanwezig.
De koolmonoxide is waarschijnlijk afkomstig uit een defect verwarmingssysteem. De oorzaak van het lek wordt nog onderzocht.
Koolmonoxide is zeer giftig en geurloos. Bij blootstelling aan hoge concentraties kun je snel bewusteloos raken. Volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit overlijden jaarlijks zo'n tien tot vijftien mensen in Nederland aan koolmonoxidevergiftiging.
Heerenveen-supporters hebben gisteravond tijdens de uitwedstrijd tegen FC Groningen wc's en wasbakken rond het uitvak van het stadion gesloopt. De schade loopt volgens RTV Noord in de duizenden euro's.
Volgens de regionale omroep hebben de supporters van Heerenveen het sanitair van het mannentoilet onder handen genomen. Zo zijn er wasbakken van de muur getrapt en een aantal wc's volledig gesloopt. De Derby van het Noorden tussen de twee clubs eindigde in winst voor de Friezen: 1-3.
Heerenveen-directeur Ferry de Haan is niet te spreken over de vernielingen. "Het is zeer teleurstellend dat er na afloop van een sportief mooie avond vernielingen zijn aangericht in het uitvak", zegt hij tegen RTV Noord. "Dit gedrag past niet bij de normen en waarden van sc Heerenveen en wij nemen hier nadrukkelijk afstand van."
Schade verhalen
FC Groningen gaat de ontstane schade verhalen op sc Heerenveen. De Friese club zal op zijn beurt proberen de schade te verhalen op de supporters die zich hebben misdragen. "Voor dergelijk gedrag is geen plaats bij sc Heerenveen", aldus De Haan.
Morgenochtend zal duidelijk worden hoe groot de financiële schade exact is. Dan wordt alles in kaart gebracht. FC Groningen ontvangt vrijdag Willem II.
De Partij voor de Dieren vierde vandaag in Nieuwegein een jubileum: het is twintig jaar geleden dat de partij, tot verrassing van velen, voor het eerst zetels in de Tweede Kamer behaalde.
"Sindsdien is de Partij voor de Dieren niet meer weg te denken", zei partijleider Christine Teunissen in haar congresspeech. "We zijn de luis in de pels van de zittende macht en inmiddels veel meer dan dat."
De partij ziet het eigen wetsvoorstel dat een einde moet maken aan de bio-industrie, als één van de kroonjuwelen. "Het is dé reden waarvoor we 20 jaar geleden in de Tweede Kamer kwamen", zei Teunissen. Begin volgend jaar moet erover worden gestemd.
Luis in de pels
Dat de dierenpartij een luis in de pels kan zijn, bleek twee weken geleden tijdens de stemmingen rond het belastingplan. Teunissen zei eerst dat haar partij tegen de wet ging stemmen.
Totdat bleek dat D66 en CDA de dierenpartij nodig hadden om een meerderheid 'over links' te halen. In ruil voor onder meer goedkopere treinkaartjes en alternatieven voor dierproeven, besloot de PvdD uiteindelijk toch voor te stemmen.
Teunissen zei de VVD geen hak te willen zetten, maar geeft tegelijkertijd aan er trots op te zijn dat "we de machtspolitiek van de VVD hebben kunnen doorbreken". Volgens haar is getoond "wat er politiek mogelijk is als de VVD een keer niet aan de knoppen zit".
Nasleep conflict senatoren
Tijdens het congres was de nasleep van het conflict tussen de PvdD-senatoren nog voelbaar. Dat ontstond vorig jaar toen Niko Koffeman, een van de medeoprichters van de Partij voor de Dieren, zijn lidmaatschap opzegde. Hij was het niet eens met de steun van zijn partij aan de hogere defensie-uitgaven.
De Eerste Kamer-fractie viel daarna uiteen in twee kampen: Niko Koffeman en Peter Nicolaï enerzijds en Ingrid Visseren-Hamakers anderzijds. Omdat Nicolaï samen met Koffeman verderging, werd hij uit de partij gezet.
De twee mannen bleven de naam 'Partij voor de Dieren' dragen. Visseren-Hamakers ging door als eenmansfractie, met de steun van het partijbestuur. Zij is nu ook de lijsttrekker voor komende verkiezingen.
Later oordeelde een beroepscommissie dat het royement van Nicolaï onterecht was. Tot ergernis van Nicolaï maakte het bestuur dat oordeel tot nu toe niet openbaar. Een PvdD-lid deed tijdens het congres nog een poging om Nicolaï te rehabiliteren. Maar hij kreeg niet genoeg leden achter zich.
Ook het partijbestuur zei niets te willen weten van rehabilitatie en excuses, zolang Nicolaï en Koffeman samen in een fractie blijven zitten. "Maar je bent nog altijd van harte welkom je aan te sluiten bij mij", riep Visseren-Hamakers hem op.
Teunissen tijdelijk weg
Na dit congres neemt Teunissen tijdelijk afscheid van de Tweede Kamer in verband met haar zwangerschaps- en bevallingsverlof. Ines Kostić neemt haar taken over. De zetel van Teunissen wordt in de tussentijd ingevuld door Debbie Mathijsen.
De politie heeft een 25-jarige man uit Winterswijk aangehouden in verband met een aanrijding vannacht in Lichtenvoorde. Een 19-jarige fietser uit het Gelderse dorp raakte daarbij zwaargewond.
Het ongeluk gebeurde rond 03.15 uur. Volgens de politie werd het slachtoffer, een jongen, meters door een bestelbus meegesleurd. Na het ongeluk reed de bestuurder van het voertuig door.
Het slachtoffer is naar het ziekenhuis gebracht. Volgens Omroep Gelderland ligt het slachtoffer in kritieke toestand in het ziekenhuis.
Bestelbus gevonden
De verdachte zal worden verhoord. De politie meldt dat ook de bestelbus is gevonden die vermoedelijk bij het ongeluk betrokken was. Hier wordt verder onderzoek naar gedaan.
De politie roept getuigen op zich te melden. Ook doet de politie een oproep aan mensen die beelden hebben van het ongeluk om deze met hen te delen.
Een Russisch vrachtschip dat gisteren in de Oostzee door drones werd geraakt, staat nog altijd in brand. Het is nog niet gelukt om de brand te blussen, meldt de Finse kustwacht vandaag.
Volgens het Finse leger is het schip, de Sparta II, waarschijnlijk door Oekraïne aangevallen. Het schip dreef later af naar Finse wateren, waar het nu voor anker ligt. De zestien bemanningsleden werden geëvacueerd naar een nabijgelegen Russisch schip. Oekraïne heeft de aanval niet opgeëist.
Op beelden en video's, die door de kustwacht zijn vrijgegeven, is te zien hoe verschillende schepen de Sparta II vannacht met waterkanonnen besproeiden.
Het schip was onderweg naar de Russische exclave Kaliningrad en werd beschadigd in internationale wateren, ten westen van het Russische eiland Hogland.
Het risico op verdere aanvallen in de Finse Golf, een smalle uitloper van de Oostzee, kan niet worden uitgesloten, meldde de Estse marinecommandant Ivo Värk vandaag tegen de publieke omroep ERR.
Oekraïne stuurde dit jaar meerdere drones naar de Russische regio Leningrad. Sommige drones kwamen daarbij in het luchtruim van Baltische landen terecht. Dat leidde tot zorgen over de staat van de luchtverdediging aan de NAVO-oostflank.
Bedrijf werkt samen met leger
De Sparta II is een 121 meter lang Russisch vrachtschip dat vaart onder Russische vlag. Het schip is eigendom van de Russische rederij Oboronlogistika en vertrok volgens scheepvaartgegevens vrijdag uit Sint-Petersburg.
Het schip staat op de sanctielijst van de Verenigde Staten, blijkt uit informatie van het Amerikaanse ministerie van Financiën. Het bedrijf Oboronlogistika verzorgt onder meer logistieke diensten voor het Russische leger en is onderdeel van het Russische ministerie van Defensie, meldt het bedrijf zelf op zijn website.
De Zuid-Koreaanse minister van Onderwijs is afgetreden nadat er onrust was ontstaan over plotselinge anti-spiekmaatregelen bij toelatingsexamen voor de universiteit de Suneung, het belangrijkste examen in het land.
Tijdens het examen werden landelijke noodwaarschuwingen naar telefoons gestuurd om scholieren op te sporen die hun telefoon bij zich hadden. Ook werd er gecontroleerd op verborgen camera's in brillen en kleding.
Spieken met AI
Afgelopen week verschenen berichten over scholieren en studenten die AI gebruikten om te frauderen. Zo gaf een Koreaanse student zondag toe dat hij tijdens een examen een minicamera gebruikte om de vragen naar een AI-systeem te sturen. De antwoorden kon hij vervolgens op zijn telefoon bekijken. Hij had maar één vraag fout.
Daarop werden deze week maatregelen aangekondigd om dit soort fraude tegen te gaan. Maar daarmee was de kou niet uit de lucht: minister Choi Kyo-Jin kreeg in het Zuid-Koreaanse parlement de vraag of hij kon garanderen dat niemand kon spieken met behulp van AI. Daarop antwoordde de 72-jarige minister: "Vanwege mijn leeftijd, denk ik niet dat ik dat kan."
'Ik neem mijn verantwoordelijkheid'
De situatie leidde tot kritiek van veel Zuid-Koreanen. Veel studenten en scholieren maakten zich bovendien zorgen te worden beschuldigd van fraude. Ouders en leraren vonden dat het extra stress opleverde bij de examenkandidaten. Uiteindelijk werden alsnog 111 studenten betrapt op fraude tijdens het examen.
Choi zegt nu verantwoordelijkheid te willen nemen voor de chaos die ontstaan is na de plotselinge maatregelen. "Als verantwoordelijk minister vind ik dat ik niet onder de kritiek uit kan komen dat we ons onvoldoende hebben voorbereid", schrijft hij in een verklaring. "Nu de examens voorbij zijn, voel ik een diepe verantwoordelijkheid en bied ik mijn ontslag aan."
Waarom is de Suneung zo belangrijk voor Zuid-Korea?
De Suneung is het belangrijkste examen van Zuid-Korea. Jaarlijks doen ongeveer een half miljoen scholieren mee aan deze toelatingstoets voor de universiteit. Ze beantwoorden zo'n 200 vragen over verschillende vakken, waaronder Koreaans, Engels en wiskunde.
Op de dag van het examen ligt het land grotendeels plat. Bouwwerkzaamheden worden stilgelegd, vliegtuigen blijven aan de grond en militaire trainingen worden opgeschort. Zo wil de overheid voorkomen dat studenten tijdens het examen worden afgeleid.
Veel Koreanen zien de Suneung als bekroning van jaren hard studeren. De uitslag bepaalt naar welke universiteit ze kunnen en heeft daarmee ook grote invloed op hun toekomstige carrière en maatschappelijke positie.
De klimaattop in het Turkse Antalya is uitgelopen op een mislukking. Het lukt de ruim 190 aanwezige landen niet het eens te worden over grote vraagstukken. Inhoudelijke meningsverschillen over bijvoorbeeld het afscheid nemen van olie, steenkool en aardgas bleken te groot.
De vergadering is nog bezig, maar EU-klimaatcommissaris Hoekstra noemde de top in Antalya "evident mislukt". Hij zei dat de huidige afspraken duidelijk onvoldoende zijn. "Dan gaan we niet doormodderen en dat goedpraten", zei hij over de slottekst waarover landen het eens moesten worden.
Hoekstra legde de pers uit waarom de EU niet kan instemmen met de voorstellen:
Het is voor het eerst in jaren dat het de landen niet lukt om op de jaarlijkse klimaattop op een lijn te komen. Het is onduidelijk hoe dit nu verdergaat.
De Nederlandse klimaatminister Van Veldhoven noemt het teleurstellend dat er geen slotverklaring komt op de klimaattop. "Europa heeft tot het laatste moment constructief meegewerkt, maar er was te weinig balans en ambitie", zegt ze. De minister moest gisterochtend al vertrekken en is daarom niet meer in Antalya. "De EU en Nederland willen niet achteruitgaan op eerder gemaakte afspraken."
Eerdere mislukte klimaattoppen waren bijvoorbeeld die in Kopenhagen in 2009 en die in Den Haag in 2000. Aan het begin van dit millennium volgde er een 'COP 6 bis', waarop de klimaattop werd voortgezet. Dat kwam doordat de onderhandelingen tijdens de klimaattop volledig waren vastgelopen.
Het is nog niet duidelijk hoe deze huidige klimaattop afgesloten gaat worden. Volgens Van Veldhoven moeten de voorbereidingen voor de volgende klimaattop snel weer beginnen, "want klimaatverandering kent geen pauzeknop".
In de slotvergadering werd nog volop onderhandeld over de slottekst. De EU noemde de voorstellen van de voorzitter ronduit onacceptabel. "We zijn diep teleurgesteld over deze slottekst, juist nu de wereld dringend actie nodig heeft", zei de Ierse klimaatminister Darragh O'Brien die de EU helpt met de onderhandelingen tijdens de klimaattop.
De EU benadrukte dat het geen slottekst kan steunen waarin fossiele brandstoffen niet worden genoemd. Het leverde openlijk kritiek op van landen als Saudi-Arabië en Rusland. Die zeiden geen tekst te kunnen steunen als de afbouw van fossiele brandstoffen er wel in staat.
Daarbij gaf Rusland cijfers over het verminderen van de uitstoot, maar het land gebruikte verouderde gegevens. "Landen als Rusland en Saudi-Arabië willen geen tekst over fossiel, maar ondertussen gebruiken ze verouderde informatie en ook nog op een verkeerde manier", zegt hoogleraar Detlef van Vuuren van de Universiteit Utrecht en het Planbureau voor de Leefomgeving. "Dat laat nogmaals zien hoe belangrijk het is dat de wetenschap dit verder moet onderzoeken."
Saudi-Arabië
Saudi-Arabië, India en een aantal Afrikaanse landen wezen erop dat andere landen, zoals lidstaten van de Europese Unie, jarenlang veel uitstoot hebben veroorzaakt, waardoor de aarde is opgewarmd. Armere landen spraken juist hun woede uit omdat er volgens hen te weinig geld beschikbaar wordt gesteld, terwijl dit voor hen nodig is om zich te beschermen tegen bijvoorbeeld overstromingen en extreem weer.
Elk jaar in november komen alle landen van de wereld samen om te praten hoe de opwarming van de aarde kan worden beperkt. Iedereen wordt daardoor geraakt en alleen samen kunnen landen dit probleem aanpakken, zo is de gedachte. Die onderhandelingen zijn altijd moeizaam, maar dat er helemaal geen overeenstemming is over een slottekst, kan grote schade toebrengen aan het enige platform waar vrijwel de hele wereld gezamenlijk probeert om wat te doen tegen klimaatverandering en de gevolgen daarvan.
Tijdens de klimaattop zijn landen het op sommige onderwerpen wel eens geworden. Zo hebben meerdere landen beloofd om een groter deel van hun energie uit stroom te laten komen, wat een belangrijk punt was voor met name het Turkse voorzitterschap. Meer dan zeventig landen hebben deze belofte ondersteund.
In Ede zijn problemen met de openbare straatverlichting, waardoor het op sommige plekken al wekenlang donker is op straat. Zowel de gemeente als netbeheerder Liander bevestigt de problemen. Ze wijzen naar personeelstekorten en een verouderd stroomnet.
De problemen spelen op fietspaden rond sportpark de Hoekelumse Eng en op de Bovenbuurtweg. Verschillende buurtbewoners laten aan Omroep Gelderland weten dat ze zich minder veilig voelen en er zijn fietsers die niet meer in hun eentje durven te fietsen bij het sportpark.
Een van hen zegt dat de verlichting al vier weken stuk is, terwijl veel kinderen dagelijks in het donker van en naar de verschillende sportterreinen fietsen.
Ook een vrouw van de atletiekclub op het sportpark laat weten dat ze zich er niet prettig bij voelt: "Ik durf al weken niet alleen over het fietspad. Normaal gesproken fiets ik alleen naar huis, maar nu wacht ik tot anderen weggaan, zodat we samen kunnen fietsen."
'Onwenselijke situatie'
De problemen worden volgens de gemeente veroorzaakt door storingen in het onderliggende elektriciteitsnet. Dit ondergrondse netwerk wordt beheerd door Liander, dat ook verantwoordelijk is voor het goed functioneren ervan.
De gemeente spreekt van een "onwenselijke situatie". "We willen dat iedereen zich veilig kan verplaatsen in de openbare ruimte. Dat geldt zeker voor scholieren en kinderen die in de avonduren gebruikmaken van routes naar school en sportverenigingen."
Liander bevestigt de problemen: "We hebben inderdaad veel storingen in Ede en een flinke achterstand in het oplossen ervan." De netbeheerder en gemeente zeggen dat het te maken heeft met een verouderd netwerk en personeelstekorten.
"We zitten nu ook in een periode met meer regen en dan krijgen we sowieso altijd meer storingen", zegt een woordvoerder van Liander. "Deze moeten ook vaak nog weer worden vastgesteld met specialistische meetcapaciteit, dat kost meer tijd. Zo komt er veel bij elkaar, waardoor de problemen zich alleen maar verder opstapelen."
'Nog nooit zo veel storingen'
Volgens de gemeente worden storingen in het ondergrondse netwerk normaal gesproken binnen twee tot vier weken opgelost, maar duurt het op dit moment aanmerkelijk langer.
"Ik loop al 35 jaar mee in dit vak en ik heb nog nooit zo veel storingen meegemaakt als in dit jaar, en dan is het jaar nog niet om", zegt een medewerker van de gemeente. "In 2024 en 2025 hadden we ook last van lange doorlooptijden. Maar je ziet dat de hersteltijden steeds langer worden."
De gemeente heeft Liander om een oplossing gevraagd. Er zou een plan van aanpak liggen. "We gaan met capaciteit en inzet schuiven en we proberen of we meer personeel kunnen krijgen", laat de woordvoerder van Liander weten. "Op die manier hopen we de problemen vanaf half december stap voor stap terug te dringen."
Burgemeester Halsema van Amsterdam probeert een bevel van de Indiase rechtbank te omzeilen met een videoboodschap op sociale media over het naar India ontvoerde meisje Insiya. De boodschap, in het Engels, is eerder opgenomen in Mumbai tijdens Halsema's handelsmissie in India.
De afgelopen weken kwam de zaak opnieuw in het nieuws door het vonnis van een Indiase rechter. Daarin werd zoekmachine Google opgedragen om online publicaties over Insiya te blokkeren voor gebruikers in India. Sinds haar vader haar in 2016 op 2-jarige leeftijd met valse papieren India in smokkelde, woont het meisje daar.
De videoboodschap van Halsema:
"Het meisje is inmiddels tien jaar weg, er moet actie worden ondernomen. Ik hoop dat de Nederlandse regering alles op alles wil zetten om haar terug te laten keren naar huis", zegt Halsema in de video. Zij roept volgers op om de video te delen, zodat die uiteindelijk toch Insiya zal bereiken.
Aan het einde van de oproep is een boodschap van Insiya's moeder Nadia Rashid te zien aan haar dochter. "Ik hou van je en ik mis je", zegt zij. "Als je dit ziet, kun je me benaderen - zelfs via dit account van de burgemeester." Rashid zegt tegen de NOS dat ze hoopt dat deze boodschap uiteindelijk zal leiden tot de terugkeer van haar dochter.
Schoffering
Sinds 30 oktober worden honderden publicaties van Nederlandse en internationale media over de zaak geblokkeerd in India. Daaronder vallen ook persberichten van de rechtbank in Nederland, overheidsstukken en de agenda van premier Jetten.
Een schoffering van de Nederlandse overheid, noemt Halsema dit tegenover de NOS. "De Nederlandse regering moet daarover aan de bel trekken in India."
In een zaak die was aangespannen door haar vader en grootmoeder, maar in naam van de minderjarige Insiya, oordeelde een rechter in New Delhi dat de pagina's uit veiligheidsoverwegingen geblokkeerd moeten worden. Vorige week voegde de rechter daar in een nieuw bevel aan toe dat nieuwe artikelen die verschijnen ook geblokkeerd moeten worden.
Het gaat ook over de socialemediakanalen van moeder Rashid zelf. Hiermee verdween voor de moeder de laatste mogelijkheid waarop ze zelf contact kon zoeken met haar dochter. Insiya's vader Shehzad Hemani gaat al jaren in tegen een uitspraak van de Nederlandse rechter, door geen telefoongesprekken mogelijk te maken.
Rashid is de burgemeester van Amsterdam daarom dankbaar voor dit statement. "Het is een unieke stap, zij houdt zo het laatste lijntje naar Insiya in leven", zegt Rashid.
Met de nieuwste uitspraak van de rechter in New Delhi is het maar de vraag hoelang de boodschap van Halsema in India zichtbaar is. Halsema houdt zelfs rekening met een volledige blokkade van haar account.
"Het water staat moeder Nadia al lang aan de lippen en dan is een blokkade van mijn account in India een klein offer", zegt ze daarover.
Hoewel de rechter meeging in het verzoek om de initiële blokkade uit te breiden, gaf hij aan dat volledige controle op online uitlatingen niet mogelijk is. Berichten van mensen die de boodschap van Halsema delen, blijven zo mogelijk online staan.
'Niet bang voor diplomatieke rel'
De handelsreis van burgemeester Halsema naar India, van 15 tot en met 20 november, stond al lang voor de internetblokkade gepland. Volgens Halsema was het wel al de bedoeling om in India een statement te maken over deze zaak. Met Rashid was vooraf al gesproken over de invulling daarvan.
"Tegelijkertijd ben ik mij ervan bewust dat ik een lokale bestuurder ben in India die natuurlijk niet op regeringsniveau met ministers en anderen praat", aldus Halsema.
Voor een diplomatieke rel lijkt ze niet bang. "Eigenlijk is mijn enige afweging geweest: help ik Nadia en Insiya hiermee? Als ik tot de conclusie was gekomen dit niet zo was dan had ik het niet gedaan."
Sterkere band
Momenteel is minister Berendsen van Buitenlandse Zaken op bezoek in India. Ook hij zegt aandacht te zullen vragen voor de zaak van Insiya. In mei van dit jaar beloofde premier Jetten een speciale delegatie te sturen die met de Indiase regering verder in gesprek gaat.
Wanneer die naar New Delhi komt, is onduidelijk. De laatste jaren is de band tussen Nederland en India juist sterker geworden, mede door het tekenen van een strategisch partnerschap. Verdere escalatie van deze zaak zullen beide landen willen voorkomen, maar dan moet er wel een oplossing komen voor Insiya en haar moeder.
Europacorrespondent Tijn Sadée is op 62-jarige leeftijd overleden. Sadée sprak als journalist de afgelopen roerige jaren in Brussel iedereen die ertoe deed. Met vaak ontregelende vragen wist hij hen uit de strakke plooi te krijgen.
Sadée versloeg jarenlang voor onder meer de NOS en NRC het nieuws rond de Europese Unie. Ook volgde hij voor die media de ontwikkelingen in Hongarije en elders in Midden-Europa. Hij was ook geregeld te horen in het radioprogramma Bureau Buitenland van de VPRO.
Enkele weken geleden werd bij Sadée kanker geconstateerd. Gisteravond overleed hij in Eindhoven.
Dol op de worstenfabriek
De in Breda geboren Sadée werd na een economiestudie aan de UvA in 2001 correspondent Midden- en Zuidoost-Europa met Boedapest als standplaats. In 2009 maakte hij de overstap naar Brussel. Sinds 2021 pendelde hij tussen beide landen.
Sadée gaf ooit toe huiverig te zijn geweest om de overstap van Boedapest naar Brussel te maken. "Vergeet je nette pak niet", plaagden vrienden hem. "Zijn je nicotinepleisters al ingepakt?" Hij zag zelf ook op tegen "het stijve gedoe" van de Brusselse vergaderbunkers. "Ik kwam van de Balkan, dus om met die achtergrond naar Brussel te gaan..."
Maar hij kwam aan in politiek interessante tijden: de Griekse kredietcrisis, de migratieproblemen, heftige dossiers. Het maakte het juist spannender om een kijkje te nemen achter de deuren van de "worstenfabriek" die beleid maakt. "Het werd rauwer, er was echt een journalistiek speelveld. Ik heb die Balkanmentaliteit meegenomen."
Hij zag Brussel veranderen van een gesloten ambtelijk bolwerk naar een plek waar ruzies in de wandelgangen werden uitgevochten. Sadée mocht daar graag tussen staan, ook als dat betekende wakker te moeten blijven tot een EU-top om 05.00 uur was afgelopen. Alles om dan net even als 'guerillajournalist' een scherpe vraag te kunnen stellen aan een vermoeide politicus. "Tijn kan een biljartwedstrijd nog rock-'n-roll maken", typeerde collega-correspondent Sander van Hoorn hem eens.
"Tijn kende iedereen in Brussel en iedereen kende hem", zegt EU-correspondent Kysia Hekster, die veel met Sadée samenwerkte. "Politici wisten heel goed wie hij was. Hij mocht graag overal op af rennen en dan net even die andere vraag stellen waar iedereen van opkeek."
Zijn Hongaarse ervaring was in Brussel mooi meegenomen toen premier Orbán "de grootste plaaggeest van de EU" werd. Sadée mocht graag de felle retoriek 'doorprikken'. "Dan was Orbán Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker aan het afzeiken, maar zijn hele land stond vol met projecten gesubsidieerd door diezelfde vermaledijde EU", zoals Sadée het formuleerde.
Over zijn ervaringen in Brussel schreef Sadée met collega Bert van Slooten Het Brusselse moeras, over "de getergde idealisten en de politieke sjacheraars" in de EU-biotoop. Twee jaar geleden verscheen nog De clan van Orbán, over de werkwijze en macht van de Hongaarse premier. Sadée wist een exemplaar daarvan met een persoonlijke boodschap voor Orbán aan hem te overhandigen bij een bezoek aan Straatsburg.
NOS-hoofdredacteur Giselle van Cann noemt Sadée een fijne collega met veel kennis van zaken en een goede vriend van de collega's op Bureau Brussel. "Het was vooral ook iemand met veel humor en plezier. Zijn gulle lach staat op ons netvlies gebrand. We gaan een bevlogen journalist en een mooi mens missen."
"Lijdensweg rond de begroting", "Periode van drama en vertrouwensbreuk" en "Spanningen binnen regering verder aangewakkerd". Het zijn koppen die doen denken aan de crisis in het kabinet-Jetten, die begin deze week werd bezworen. Maar deze headlines komen uit de Belgische media, waar de regering van Bart De Wever ook in zware problemen zit.
Al maanden is de premier op zoek naar 10 miljard euro aan bezuinigingen. Morgenochtend trekt De Wever voor de vierde keer deze maand naar het paleis van koning Filip om verslag uit te brengen van zijn pogingen de regering op één lijn te krijgen.
Drie weken geleden weigerde de Belgische vorst het ontslag van De Wever te aanvaarden en hij vroeg de premier door te gaan met onderhandelen. Nog altijd ligt er geen akkoord. Alle partijen zeggen dat ze geen verkiezingen willen. Maar inmiddels is niet meer iedereen ervan overtuigd dat een gang naar de stembus te voorkomen is.
De coalitieproblemen komen voort uit een klassieke links-rechts-tegenstelling. Waar moet de miljardenbezuiniging worden gehaald? Vier van de vijf partijen uit de Belgische coalitie zijn het daar nu over eens.
Maar voor de enige linkse partij in de regering, het sociaaldemocratische Vooruit, is dat compromis onacceptabel. De partij eist dat de sterkste schouders zwaardere lasten gaan dragen en houden vooralsnog de poot stijf. Hun protest wordt ondersteund door vakbonden die morgen opnieuw tegen het regeringsbeleid demonstreren.
Overeenkomsten met Nederland
De begrotingscrisis heeft op het eerste gezicht veel gemeen met die in Nederland, ook Belgische media is dat opgevallen. Zowel in Brussel als Den Haag is er politieke verdeeldheid over wie moet opdraaien voor de lastenverzwaring die met de bezuinigingen gepaard gaat. Daarbij staan linkse en rechtse partijen lijnrecht tegenover elkaar.
Ook de focus op maatregelen met een grote symbolische waarde springt in het oog. De Nederlandse coalitie dreigde te vallen over een belasting voor vermogenden, de sociaaldemocraten van Vooruit willen honderden miljoenen vinden door belastingvoordelen voor profvoetballers te schrappen. Daarmee schoppen ze expres tegen het zere been van de Franstalige liberale partij MR in de regering. MR-leider Bouchez is zelf voorzitter van voetbalclub Francs Borains, dat betaald voetbal speelt op het tweede niveau.
Daardoor staan de persoonlijke verhoudingen binnen de coalitie in België inmiddels onder zware druk, net als in Nederland. Maar omdat het in beide landen onmogelijk lijkt aan de linker- of rechterkant een stabiel politiek blok te formeren, blijven zowel de Belgische als de Nederlandse partijen tot elkaar veroordeeld en heeft niemand belang bij verkiezingen die niets zullen oplossen. In Nederland zit inmiddels het vijfde kabinet in tien jaar, België is toe aan zijn derde regering in diezelfde periode.
Verschillen met Nederland groter
Al is het aantrekkelijk de problemen in beide landen te vergelijken, de verschillen zijn groter dan de overeenkomsten, is de analyse van Belgische commentatoren. Vergeleken met ons land heeft Nederland een luxeprobleem, stelt economisch journalist Alain Mouton in Knack. Hij wijst dan vooral naar de staat van de economie.
De Belgische overheidsfinanciën staan er inderdaad ronduit beroerd voor, werd deze week nog maar eens bevestigd. Het begrotingstekort is veel te groot, net als de staatsschuld van bijna 110 procent. België hoort samen met Griekenland, Italië en Frankrijk tot de Europese landen met de grootste schuldenlast. Totaal anders dan de Nederlandse situatie, die vergeleken met andere EU-landen juist goed is.
En waar Nederland een minderheidsregering heeft, kan de regering in België wél rekenen op een meerderheid. Maar de vraag hoelang dit nog duurt, klinkt steeds luider. Toeval of niet, uitgerekend op het moment dat de begrotingscrisis tot een climax komt, stuurt het ministerie van Binnenlandse Zaken gemeenten een brief waarin staat hoe ze zich moeten voorbereiden op vervroegde verkiezingen.
Koning
Tegelijkertijd klinken relativerende geluiden. Precies een jaar geleden lukte het de coalitie ook tijdenlang niet om het eens te worden over de begroting. Ook toen trok De Wever naar de koning, die de premier extra tijd gaf voor onderhandelingen. Het leidde uiteindelijk tot een akkoord. Dat zou nu zomaar weer kunnen gebeuren. Maar of een nieuwe verlenging de regering overeind houdt, weet niemand.
Zelfs als het binnenkort lukt het eens te worden, is onduidelijk voor hoelang. Hoe gaan ze verder na een eventueel akkoord, vragen Belgische commentatoren zich af. Een vraag die ook in Den Haag nagalmt.



