Meteo Hardenberg

NOS Nieuws

19-5-2022 04:42

De Amerikaanse president Biden zet een oorlogswet uit 1950 in om de productie van babyvoedingpoeder te verhogen en zo het grote tekort aan babyvoeding in de VS aan te pakken. Ook versnelt hij de import van babyvoeding uit het buitenland nu de politieke druk op hem toeneemt vanwege het babyvoedingtekort.

Het tekort is ontstaan nadat in februari bleek dat twee baby's waren overleden door een bacteriële infectie en twee andere erg ziek waren geworden. Volgens de warenautoriteit FDA was dat mogelijk het gevolg van een productiefout in een babyvoedingfabriek in de staat Michigan. De productie werd daar stilgelegd en voorraden zijn teruggeroepen.

"Ik weet dat ouders in het hele land bezorgd zijn of ze nog wel genoeg babyvoeding kunnen vinden om hun baby's te eten te geven", zei Biden in een videoboodschap. "Als ouder en grootouder weet ik precies hoe stressvol dat kan zijn. Ik heb mijn team de opdracht gegeven om alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat er genoeg babyvoeding is en dat dat snel bij de families komt die het het hardst nodig hebben."

Koreaoorlog en coronacrisis

Om het tekort het hoofd te bieden doet Biden dus een beroep op de zogenaamde Defense Production Act. Dat is een wet die in 1950, tijdens de Koreaoorlog, werd ingevoerd. Met die wetgeving kan een president eisen dat producenten - in dit geval babyvoedingproducenten - voorrang krijgen bij leveringen van ingrediënten of onderdelen.

Deze wet werd recentelijk ook al gebruikt tijdens de coronacrisis. Toen werd op deze manier de productie van bijvoorbeeld beademingsapparatuur en beschermingsmiddelen zoals mondkapjes snel opgevoerd.

Twee dagen geleden werd al bekend dat warenautoriteit FDA het makkelijker wil maken voor buitenlandse producenten om babyvoeding te exporteren naar de Verenigde Staten. Nederlandse producenten willen dat graag doen, maar dat was door de strenge regels erg ingewikkeld. Verder wordt er met een spoedwet 28 miljoen dollar vrijgemaakt voor de FDA, maar het is nog onduidelijk of de Senaat die steunt.


19-5-2022 03:27

De sms'jes die premier Rutte de afgelopen jaren van zijn telefoon heeft verwijderd, zijn niet meer te achterhalen via de telefonieprovider. Dat schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer. Daarin schrijft hij ook dat de mediaberichten dat zijn oude telefoon slechts twintig sms'jes kon opslaan, niet kloppen.

De Volkskrant meldde gisteren dat Rutte jarenlang eigenhandig sms'jes verwijderde op zijn oude Nokia-telefoon. Naar eigen inzicht stuurde hij berichten die hij relevant achtte door naar ambtenaren, ter archivering. Hijzelf zegt dat hij "nooit bewust" belangrijke zaken heeft achtergehouden of dat hij berichten heeft gewist om te voorkomen dat ze in de openbaarheid zouden komen na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (WOB).

Vanuit de Kamer is verontwaardigd gereageerd op de werkwijze van de premier. Op initiatief van GroenLinks-leider Klaver is er vanochtend een debat over de kwestie. Ook andere oppositieleden zijn niet overtuigd van de goede bedoelingen die Rutte zei te hebben. De regeringspartijen steunen de aanvraag voor het debat ook.

'Telefoon werd trager'

Klaver vond dat "alles op alles" moest worden gezet om de verwijderde berichten van Rutte via de telefonieaanbieder weer boven water te halen. In zijn Kamerbrief schrijft Rutte nu dat zijn provider heeft laten weten dat de sms-berichten niet achterhaald kunnen worden. "Deze berichten worden niet opgeslagen. De provider bewaart ten behoeve van 'billing' gedurende een periode van een aantal maanden enkel zogenoemde metadata."

Verder is dus te lezen dat Ruttes telefoon meer dan twintig sms'jes kon opslaan. "Maar mijn oude Nokia-telefoon werkte trager naarmate er meer berichten in werden opgeslagen", schrijft hij.

De premier somt ook nog eens op wat hij deed met relevante sms'jes. "Ik stuur sms-berichten die van belang zijn voor de bestuurlijke besluitvorming door of in cc naar de meest betrokken medewerker. De medewerker bewaart vervolgens de sms. Lange berichten, die ik niet kon doorsturen, las ik voor, parafraseerde ik of gaf ik op hoofdlijnen door aan medewerkers", waarmee hij naar zijn overtuiging handelde volgens de richtlijnen.

Rutte zei gisteren ook al dat hij vindt dat hij zich heeft gehouden aan de regels:


19-5-2022 02:36

Journalist en presentator Paul Witteman krijgt dit jaar de Ere Zilveren Nipkowprijs. De 75-jarige Witteman, die afgelopen zondag afscheid nam van zijn tv-programma Podium Witteman, krijgt de belangrijke televisieprijs van de jury voor zijn gehele oeuvre.

"In 1998 schreef de toenmalige jury van de 'reguliere' Zilveren Nipkowschijf: Paul Witteman zal de televisiegeschiedenis ingaan als een programmamaker die in de jaren 90 als geen ander zijn stempel heeft gedrukt op de informatieve sector", brengt de huidige jury in herinnering. "Hij was en is niet alleen een voortreffelijk presentator, maar ook een intelligent interviewer, die zich met schijnbaar groot gemak op de moeilijkste gebieden begeeft."

Volgens de huidige jury van de prijs maakt Witteman die reputatie nu nog steeds waar, en heeft hij die verbreed met zijn Podium Witteman - "een van de geliefdste muziekprogramma's van de Nederlandse omroep".

De stem van 'Met het oog op morgen'

Witteman krijgt zijn prijs op 16 juni, wanneer ook de Zilveren Nipkowschijf en de Zilveren Reissmicrofoon worden uitgereikt bij het zestigjarige jubileum van de prijs. Vorig jaar kreeg Het Sinterklaasjournaal (NTR) de Ere Zilveren Nipkowschijf. Eerdere winnaars zijn Matthijs van Nieuwkerk, Jeroen Pauw en André van Duin.

De Ere Zilveren Reissmicrofoon gaat naar Hans Hogendoorn, die lang de stem was van NPO Radio 1. Sinds dit jaar is de 74-jarige radiomaker niet meer de zenderstem. Hij leent zijn kenmerkende stem nog wel dagelijks aan het radioprogramma Met het oog op morgen van de NOS. Volgens de jury heeft Hogendoorn "ons geleerd wat het verschil is tussen een stem hebben en een stem zijn".

Misstanden bij The Voice

Verder heeft de jury bekendgemaakt dat de BOOS-aflevering over de misstanden bij The Voice of Holland (BNNVARA) is genomineerd voor de Zilveren Nipkowschijf, net als Het jaar van Fortuyn (AVROTROS) en Mijn vader de gelukszoeker (VPRO).

Genomineerd voor de Zilveren Reissmicrofoon zijn de podcast De onbekende kinderen van Kamp Westerbork (NOS), Radio 4-presentatrice Jet Berkhout (AVROTROS) en het NPO Radio 1-programma Bureau Buitenland (VPRO).


19-5-2022 01:33

Wereldvoetbalbond FIFA moet ten minste 440 miljoen dollar uittrekken voor een compensatieprogramma voor de honderdduizenden arbeidsmigranten die zijn uitgebuit in aanloop naar het WK in Qatar. Die oproep doet Amnesty International in een nieuw rapport. De mensenrechtenorganisatie vraagt voetbalbonden, waaronder de KNVB, om hier publiekelijk steun voor uit te spreken.

Er klinkt al lang felle kritiek op de mensenrechtensituatie bij de voorbereidingen op het het WK. De Britse krant The Guardian meldde op basis van eigen onderzoek dat ruim 6500 arbeidsmigranten zijn omgekomen bij werkzaamheden voor het WK. FIFA-baas Infantino, geconfronteerd met de brede internationale kritiek, bestreed dat begin dit jaar nog en stelde dat er drie doden te betreuren zijn.

Amnesty verwijt de FIFA dat de voetbalbond wegkijkt van de mensenrechtenschendingen in Qatar, die volgens Amnesty te voorzien waren geweest. "Door deze geen halt toe te roepen, heeft de FIFA onbetwistbaar bijgedragen aan de wijdverbreide uitbuiting van arbeidsmigranten die betrokken zijn bij WK-gerelateerde projecten, en niet alleen bij de bouw van stadions en hotels", schrijft Amnesty.

Symbolisch bedrag, mogelijk meer nodig

Het compensatiebedrag van 440 miljoen dollar (ruim 420 miljoen euro) is symbolisch: het is evenveel als het prijzengeld dat bij het WK wordt uitgereikt. Wat Amnesty betreft is het waarschijnlijk ook een minimumbedrag.

Voor bijvoorbeeld het volledig betalen van achterstallig loon en vergoedingen voor arbeiders die zijn omgekomen of gewond zijn geraakt, is mogelijk meer geld nodig. Dat geldt ook voor de compensatie van de schulden die veel arbeiders hebben gemaakt om de wervingskosten te betalen om in Qatar te mogen werken.

Amnesty International pleit voor een herstelprogramma waaraan arbeiders, vakbonden, de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) en maatschappelijke organisaties deelnemen. Daarbij kan worden gekeken naar de ervaringen met andere herstelprogramma's, zoals de regeling na de ramp in kledingfabriek Rana Plaza, in Bangladesh in 2013, waarbij ruim 1300 arbeiders om het leven kwamen.

'Enige vooruitgang, maar zwakke handhaving'

Amnesty benoemt dat er de afgelopen jaren enige vooruitgang is geboekt voor de arbeidsmigranten. Desondanks is volgens Amnesty slechts een minderheid van de honderdduizenden betrokken migranten hierdoor geholpen en is bijvoorbeeld de handhaving van arbeidshervormingen gebrekkig.

"Hoewel het misschien te laat is om het lijden van eerder misbruik uit te wissen, kunnen en moeten de FIFA en Qatar genoegdoening bieden en verdere uitbuiting voorkomen", vindt secretaris-generaal Callamard van Amnesty International. Ze wijst erop dat zowel de FIFA als Qatar volgens het internationaal recht de plicht hebben om mensenrechtenschendingen te voorkomen en slachtoffers te compenseren.


18-5-2022 23:23

De Amerikaanse beurzen zijn fors gekelderd. De Amerikaanse index Dow Jones Industrial sloot 3,6 procent in de min. De bredere S&P 500 daalde 4 procent, tot 3923,68 punten. Dat is het hoogste verlies binnen een dag sinds juni 2020.

Ook technologiebeurs Nasdaq verloor fors. De beurs eindigde op 11,418,15 punten, een verlies van 4,7 procent. Vooral technologiebedrijven met een hoge schuldenlast hebben te lijden onder de stijgende rentetarieven.

Winkelketen Target was de grote verliezer op de beurs. De aandelen van het bedrijf daalden bijna 25 procent in waarde, het grootste verlies in een dag sinds 1987. Vanwege toegenomen brandstofkosten en vrachtkosten waarschuwde het bedrijf dat het minder winst zal maken.

In het kielzog van Target verloor ook supermarktketen Walmart flink. Ook dit bedrijf waarschuwde voor kleinere marges en zag zijn aandelen 11,4 procent dalen. Ook voor deze keten is het grootste verlies sinds 1987. Ook de aandelen van andere winkelketens kelderden. Warenhuisketen Macy's ging met bijna 11 procent onderuit. Bed Bath & Beyond verloor 8,9 procent.


18-5-2022 22:36

Drie complotdenkers zijn door de rechtbank in Den Haag veroordeeld tot het betalen van 215.000 euro aan de gemeente Bodegraven. De drie verspreidden complotverhalen over een satanisch pedofielennetwerk en rituele kindermoorden in de gemeente. Als gevolg hiervan bezochten complotdenkers de begraafplaats van de gemeente en werden bloemen gelegd op de graven van mensen die op jonge leeftijd zijn gestorven.

De gemeente zag zich hierdoor genoodzaakt een noodverordening in te stellen om complotdenkers te weren van de begraafplaats. Ook kreeg de begraafplaats permanente beveiliging en moesten posters en graffiti in het dorp verwijderd worden. Daarnaast moest de gemeente meer mensen inzetten die de telefoon beantwoordden en zich verder bezighielden met deze zaak. Onder meer door deze gemaakte kosten spande de gemeente een rechtszaak aan tegen de drie.

Het gaat om Wouter R,, Joost K. en Micha K., die alle drie vastzitten. Zij waren alle drie niet aanwezig op de zitting. Behalve voor de schadevergoeding draaien zij ook op voor de juridische kosten. Die zijn ruim 8500 euro. Van de drie is publicist K. de bekendste. Hij werd vorig jaar in Noord-Ierland opgepakt, onder meer voor bedreiging van Jaap van Dissel van het RIVM.

'Unicum'

Advocaat Cees van de Sanden, die de gemeente bijstond, noemt het een "unicum" dat mensen veroordeeld worden tot het betalen van een schadevergoeding voor onrechtmatige uitspraken die online zijn gedaan en die tot schade hebben geleid. "Hier gaat ook een preventieve werking van uit", zegt Van de Sanden tegen de NOS. "Mensen die op een zolderkamertje uitspraken doen online moeten zich wel realiseren dat ze op enig moment de rekening gepresenteerd kunnen krijgen."

Volgens hem kunnen door dit vonnis ook andere gemeenten in de toekomst kosten gaan verhalen op mensen die online onrechtmatige uitspraken doen die leiden tot bijvoorbeeld beschadigingen. "Het kan niet zo zijn dat als mensen de samenleving tegen een gemeente opzetten dat het bonnetje voor de schade dan bij ons als samenleving komt te liggen."

Het vonnis werd al op 4 mei uitgesproken, maar is vandaag pas gepubliceerd. De verdachten kunnen nog tegen de uitspraak in beroep gaan. Het is nog niet bekend of ze dat ook gaan doen.


18-5-2022 21:08

Opnieuw blijkt een belangrijke voortvluchtige verdachte van de genocide in 1994 in Rwanda al jaren overleden. Legercommandant Phénéas Munyarugarama overleed begin 2002 in de Democratische Republiek Congo door een natuurlijke oorzaak. Dat maakte een speciaal tribunaal in Den Haag bekend. Hij werd verdacht van onder meer volkenmoord en misdaden tegen de menselijkheid.

Vorige week bleek ook een andere belangrijke verdachte, Protais Mpiranya, al jaren geleden te zijn overleden. Mpiranya overleed in 2006 in de Zimbabwaanse hoofdstad Harare, waar hij na de genocide naartoe was gevlucht.

Honderd dagen

In 1994 werden in Rwanda in honderd dagen tijd naar schatting 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's gedood door gewelddadige milities. De beweging werd gestopt door de Tutsi-rebellenbeweging Rwandees Patriottisch Front, geleid door Paul Kagame, de huidige president van Rwanda.

Op verzoek van de nieuwe regering werd in 1994 door de Verenigde Naties het Rwandatribunaal opgericht voor de vervolging van betrokkenen bij de genocide. In totaal werden er 93 verdachten aangeklaagd. Het Rwandatribunaal rondde zijn werk af in 2015, maar toen waren nog niet alle verdachten opgespoord.

Het zogeheten Internationaal Restmechanisme voor Straftribunalen (IRMCT) behandelt nog openstaande zaken. Nu het lot van Munyarugarama bekend is, wordt er nog gezocht naar vier voortvluchtige personen. De belangrijkste voortvluchtige verdachte is op dit moment Fulgence Kayishema, zegt aanklager Serge Brammertz van het IRMCT. Hij is voor het laatst gesignaleerd in Zuid-Afrika.


18-5-2022 20:58

Sinds maandag hebben volgens Rusland bijna duizend Oekraïense militairen zich overgegeven op het industriële complex Azovstal in Marioepol. Voor Kiev zijn het helden en de autoriteiten spreken de hoop uit op een gevangenenruil. Maar dat lijkt Moskou helemaal niet van plan.

"Nazicriminelen moeten niet worden uitgeruild", zei de voorzitter van de Doema, het Russische lagerhuis, gisteren. Een deel van de afgevoerde Oekraïense strijdkrachten is namelijk lid van het Azovbataljon. Dat is een van origine extreemrechtse militie die onderdeel is geworden van de nationale garde. Poetin refereert er vaak aan als hij spreekt van de voorgenomen 'denazificatie' van Oekraïne.

Mix van strijdkrachten

Het is zeer onwaarschijnlijk dat Rusland de Azovstal-verdedigers van het Azovbataljon snel zal laten gaan. Overigens hadden ook andere Oekraïense strijdkrachten zich verschanst op het industrieterrein, zoals restanten van een mariniersbataljon en buitenlandse huurlingen.

Eerder deze maand zijn honderden burgers via humanitaire corridors geëvacueerd uit het laatste verzetsbolwerk van Marioepol. Rusland stelt dat inmiddels 959 Oekraïense militairen Azovstal hebben verlaten. Ruim vijftig van hen zouden naar een ziekenhuis zijn gebracht. Een onbekend aantal Oekraïense militairen houdt zich nog schuil op het industrieterrein.

Deze video's heeft het Russische ministerie van Defensie vrijgegeven van de Oekraïense militairen:

Volgens ooggetuigen zijn meerdere bussen met Oekraïense militairen overgebracht naar een voormalige strafkolonie in door Rusland en pro-Russische milities bezet gebied. Dit detentiecentrum bevindt zich iets ten zuiden van de grote stad Donetsk.

'Erbarmelijke omstandigheden'

Poetin stelt dat alle krijgsgevangenen worden behandeld volgens internationale regels. Maar de Oekraïense mensenrechtenombudsvrouw spreekt dat met klem tegen. Zij verwijst naar de 3000 inwoners van Marioepol die volgens haar onder erbarmelijke omstandigheden worden vastgehouden in een andere voormalige strafkolonie uit de Sovjettijd, ook in de buurt van Donetsk.

Er is in deze detentiecentra onvoldoende water en brood, en gevangenen mogen maar eens per dag naar de wc, zei een adviseur van de burgemeester van Marioepol onlangs. Ook wordt er volgens hem gemarteld en zijn er urenlange ondervragingen.

De Russische justitie is van plan de militairen uit het Azovstalcomplex te verhoren. En in de Doema is een resolutie in de maak waarin sterk wordt aanbevolen de uit het industriële complex geëvacueerde militairen niet uit te ruilen als ze worden aangemerkt als neonazi of nationalist. Daarbovenop gaat het hooggerechtshof van Rusland het Azovbataljon naar verwachting volgende week uitroepen tot een terroristische organisatie.

"Ik wil benadrukken dat ons land levende helden nodig heeft", zei Zelensky toen hij het nieuws over de Azovstal-verdedigers bekendmaakte. Het woord overgave nam de president niet in de mond, hij sprak van een evacuatie.

Achter de schermen wordt er volgens Zelensky nog altijd druk onderhandeld. Onder meer de VN en het Rode Kruis zouden erbij betrokken zijn. Maar het blijft gissen wat daar uitkomt.

Dat was ook het geval toen eerder deze maand honderden burgers vanaf het industrieterrein werden geëvacueerd. Als reden voor die geheimzinnigheid werd de veiligheid van alle betrokkenen genoemd.

'Binnenlandse propaganda'

De Oekraïense onderminister van Defensie stelt dat het Kremlin vooral voor de bühne spreekt over processen. De oproepen om een deel van de militairen die uit de staalfabriek zijn gehaald te berechten wegens oorlogsmisdaden "zijn hoogstwaarschijnlijk binnenlandse propaganda in Rusland", zei ze vandaag tegen de BBC.

De slag om Marioepol, van de eerste bombardementen tot de val van Azovstal:


18-5-2022 19:40

Het kabinet wil eerder beginnen met het verhogen van het minimumloon. Dat melden bronnen aan de NOS. In het regeerakkoord staat nog dat het minimumloon vanaf 2024 extra omhooggaat, maar het kabinet maakt daar nu volgend jaar van.

VVD, D66, CDA en ChristenUnie hadden een verhoging van 7,5 procent afgesproken in twee stappen in 2024 en 2025. Om de koopkracht van de minima sneller te verbeteren, worden dat nu drie stappen vanaf 2023. De stijging blijft wel 7,5 procent.

De vier partijen hebben dit afgesproken in het kader van de gesprekken over de Voorjaarsnota. De verwachting is dat het plan komende vrijdag wordt goedgekeurd door de ministerraad.

Koppeling AOW

Voor de eerste van de drie stappen zal het minimumloon gekoppeld blijven aan de AOW, melden bronnen. Of dat voor de twee stappen daarna ook geldt, is nog onduidelijk.

In het regeerakkoord staat dat het kabinet de AOW helemaal niet mee wil laten groeien met de extra verhoging van het minimumloon, maar daartegen kwam veel verzet vanuit de oppositie.

De coalitiepartijen overleggen al een een aantal weken over de Voorjaarsnota. Die moet worden aangepast omdat er miljarden meer zijn uitgegeven dan gepland. Deze en vorige week spraken premier Rutte en minister van Financiën Kaag met oppositiepartijen. In die gesprekken ging het onder meer over de koopkracht, die door de hoge inflatie onder druk staat.

PvdA en GroenLinks hadden gevraagd om een forse verhoging van het minimumloon, meer dan waar het kabinet nu mee komt. Het is daarom de vraag of dit genoeg is voor de linkse oppositie. De twee partijen kunnen in de Eerste Kamer nodig zijn om de begroting erdoor te krijgen. In de senaat heeft de coalitie namelijk geen meerderheid.


18-5-2022 19:30

Nederland, Denemarken, Duitsland en België gaan het aantal windmolens op de Noordzee de komende decennia fors verhogen. De capaciteit moet in 2030 65 gigawatt bedragen en 150 gigawatt in 2050. Dat laatste is een vertienvoudiging van de huidige capaciteit.

De regeringsleiders ondertekenden daartoe vandaag een verklaring in de Deense stad Esbjerg. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen was erbij, samen met de klimaatministers van de landen.

Minister Jetten voor Klimaat en Energie is tevreden met het resultaat. "De samenwerking tussen de vier Noordzee-buurlanden is belangrijk voor ons én Europa om meer groene energie te produceren en minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen. Met de 150 gigawatt aan windenergie kunnen meer dan 200 miljoen Europese huishoudens voorzien worden van groene stroom."

Energie-eilanden en waterstofproductie

De landen gaan samenwerken om een gemeenschappelijk energienet op de Noordzee aan te leggen. Gezamenlijk zullen zij de komende jaren daarvoor bouwen aan 'energie-eilanden' om de stroom via kabels over de zeebodem aan wal te brengen. "De vier landen bevinden zich in de unieke positie om gebruik te kunnen maken van wat de Noordzee biedt", zegt Jetten. "Veel windkracht en een ondiepe zeebodem."

Een deel van de groene stroom van windmolenparken wordt aangewend voor het produceren van waterstof. Dat zal vooral gebruikt worden in de industrie als vervanging van fossiele brandstoffen.

Nederland heeft afgelopen maand de ambities voor wind op zee voor 2030 meer dan verdubbeld van ruim 10 naar 21 gigawatt. Het is onduidelijk wat de nieuwe afspraken betekenen voor die doelstelling. Het kabinet gaf vorige maand al aan dat die verhoogde doelstelling het maximaal haalbare is de komende jaren. Het lijkt dus niet aannemelijk dat er voor de Nederlandse kust nog meer windmolens gebouwd worden voor die tijd.


18-5-2022 19:21

Nederland onderschrijft de Europese ambities om de afhankelijkheid van Russische energie snel af te bouwen, zegt klimaatminister Jetten. "Nederland wil zelf voor het einde van het jaar onafhankelijk zijn van Russische energie, door in te zetten op energiebesparing, duurzame energie en import van energie uit andere landen."

De Europese Unie presenteerde vanochtend een plan om de import van olie en gas uit Rusland snel te kunnen staken. Komend jaar al moet de import met twee derde worden teruggebracht en per 2027 moeten de EU-landen helemaal zijn gestopt met Russisch gas. Het plan van de Europese Commissie kost 300 miljard euro.

In het Europese plan is de doelstelling dat in 2030 45 procent van de energie uit duurzame bronnen moet komen. In Nederland is de doelstelling nu nog 27 procent. Over hoe Nederland dat gat denkt te gaan dichten kan de minister op dit moment nog niets zeggen. Al zal windenergie volgens een woordvoerder een belangrijke rol gaan spelen. Daarover wordt binnenkort naar verwachting meer duidelijk.

Extra CO2-rechten geen goed idee

Volgens Jetten kan Nederland zich op hoofdlijnen in veel van de voorstellen van de Europese Commissie vinden, maar het uitgeven van extra CO2-rechten om geld op te halen vindt Nederland geen goed idee. Dat leidt volgens Jetten tot meer CO2-uitstoot en het zit volgens hem een goed werkend CO2-emissiehandelsysteem in de weg.

Nederlandse Europarlementariërs reageren wisselend. De meesten zijn blij dat er versneld wordt overgestapt naar duurzame energie. Ook zijn ze blij dat de Europese Commissie een nieuwe richtlijn gaat opstellen die ervoor moet zorgen dat de aanvraag voor vergunningen voor duurzame energie-initiatieven veel sneller gaat.

VVD-Europarlementariër Jan Huitema is vooral te spreken over de nieuwe bron van inkomsten die boeren kunnen krijgen door de productie van biomethaan. "De Nederlandse landbouwsector is in staat grote hoeveelheden biomethaan te produceren. Wat mij betreft is dit een win-winsituatie. Het geeft boeren een nieuw verdienmodel en het maakt ons minder afhankelijk van Russisch gas."

Opslag van duurzame energie

Toch zijn er ook punten van kritiek. Zo vindt PvdA-Europarlementariër Mohamed Chahim het een gemiste kans dat er in het plan helemaal niet gesproken wordt over de opslag van duurzame energie. Het is volgens hem essentieel om in de toekomst optimaal gebruik te maken van wind- en zonne-energie. "Hier is nog werk aan de winkel", aldus Chahim.

Bas Eickhout van GroenLinks vindt het jammer dat er geen voorstellen worden gedaan over hoe de energieprijs verlaagd kan worden voor met name de lagere inkomens. "Er moet echt beter gekeken worden hoe mensen die het echt nodig hebben dat geld krijgen. Dat kan onder andere met een belasting op de grote meevallers bij energiebedrijven", aldus Eickhout.


18-5-2022 19:14

Marioepol, Charkov en Borodjanka. Het zijn slechts enkele van de vele Oekraïense steden waar grootschalige verwoesting is aangericht, variërend van bombardementen op woningen, kantoorpanden en overheidsgebouwen tot overhoopgeschoten scholen en ziekenhuizen.

Poetins oorlog in Oekraïne lijkt nog lang niet voorbij, maar toch wordt er al nagedacht over de wederopbouw van het land. "Er moet zo veel herbouwd worden", zei Ursula von der Leyen in het Europees Parlement. In Marioepol zou volgens burgemeester Boychenko 90 procent van de gebouwen beschadigd zijn - ongeveer de helft daarvan onherstelbaar.

En ook in Charkov is nog weinig intact:

Von der Leyen benadrukte de noodzaak van een "ambitieus herstelpakket" dat Oekraïne in de toekomst aantrekkelijk moet maken voor buitenlandse investeringen. Een grote groep architecten en stedenbouwkundigen (die zich Ro3kvit noemt) kondigde op zijn beurt aan te gaan helpen bij de wederopbouw. Morgen spreekt de Tweede Kamercommissie Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de wederopbouw van Oekraïne.

Dat lijkt vroeg, nadenken over wederopbouw als er nog dagelijks gevechten en bombardementen plaatsvinden. Toch is het belangrijk nu al naar de volgende stap te kijken, zegt de Nederlandse architect Fulco Treffers. "Je moet juist vroeg beginnen met plannen, zodat de wederopbouw snel maar zorgvuldig kan starten zodra dat kan."

Want als het haastig en zonder goede voorbereiding gebeurt, kan dat problemen opleveren. "Kijk naar Nederland vlak na de Tweede Wereldoorlog", zegt Treffers. "Gebouwen die toen zijn neergezet, hebben niet de kwaliteit van kort daarvoor of kort daarna."

Van de vooroorlogse grachtenpanden is in Rotterdam weinig over:

"En neem Pristina in Kosovo", vult historicus Lilet Breddels aan, verwijzend naar de burgeroorlog eind jaren negentig. "Daarna begon men snel te herbouwen, zonder enige regelgeving. Dat is logisch, maar leidt ook tot problemen", zegt Breddels, die onderzoek doet naar wederopbouw in conflictgebieden. "Door te dichte bebouwing kon je soms door het raam de badkamer van de buren zien."

'Oud' of nieuw?

Naast dat het zorgvuldig moet gebeuren, is het volgens Treffers en Breddels ook belangrijk om te kijken naar de geschiedenis van een stad. "Waar je aan refereert bij het ontwerpen van nieuwe gebouwen, kan heel gevoelig liggen", zegt Treffers. "Bouw je exact terug wat er stond, zoals dat in Warschau is gedaan? Of kies je bijvoorbeeld net als Rotterdam voor een totaal nieuw straatbeeld?"

Tijdens de Opstand van Warschau in 1944 werden alle gebouwen in het historische centrum opgeblazen. De wijk werd kort na de Tweede Wereldoorlog vrijwel identiek herbouwd:

"Je kunt ervan uitgaan dat de meeste stedenbouwers geen ervaring hebben met wederopbouw", stelt Breddels. "Dus je wilt eigenlijk leren van steden waar ze al door de proces zijn gegaan." Daarom kijkt bouwerscoalitie Ro3kvit naar voorbeelden uit het verleden. "Zoals Rotterdam, maar bijvoorbeeld ook steden in voormalig Joegoslavië, Israël en Libanon."

Vooroorlogse foto's van Rotterdamse Grotemarkt tonen een totaal ander beeld dan wat we nu kennen:

Volgens Treffers moet er genoeg tijd en ruimte zijn om debatten te voeren over die manier van wederopbouw. "Twee derde van de mensen die nu in Oekraïne wonen, is niet in de Sovjet-Unie geboren. Die mensen moet je dus ook betrekken bij de wederopbouw."

Waar het Rotterdam van voor en na de oorlog niet op elkaar lijkt, is het door de Engelsen in 1945 platgebombardeerde Dresden beetje bij beetje gereconstrueerd:

"Na eerdere conflicten zagen we dat burgemeesters en gemeenteraden veel vraagstukken op zich af kregen waar ze niet op voorbereid waren, en waar ze dus ook niet direct een antwoord op hadden", zegt Treffers. "Over huisvesting van terugkerende bewoners, maar ook rond de besteding van internationaal geld." Vaak komen er voor zulke wederopbouw grote financiële hulppakketten beschikbaar, die lang niet altijd goed terechtkomen.

"Het gaat niet alleen om stedenbouwkunde en architectuur, maar het is ook een politiek en sociaal vraagstuk waar antwoorden op gevonden moeten worden", concludeert Breddels.


18-5-2022 19:05

De schipper die vrijdag een ravage aanrichtte in een woonwijk in Leeuwarden is zo'n 7 of 8 minuten bewusteloos geweest, zegt de eigenaar van het vrachtschip tegen Omrop Fryslân.

Het schip van 70 meter lang en 8 meter breed vertrok vrijdagochtend uit Burgum. Waarschijnlijk voer het over het nabijgelegen Van Harinxmakanaal en ging de schipper linksaf waar hij rechtdoor had moeten gaan. Vermoedelijk gebeurde dat doordat de schipper onwel was geraakt. Het vrachtschip kwam terecht in de woonwijk Zuiderburen in Leeuwarden en voer langs steigers en bootjes en beschadigde er een groot aantal.

De schipper is onderzocht in het ziekenhuis en inmiddels gaat het weer goed met hem. Het is niet duidelijk waardoor de man bewusteloos raakte. Volgens eigenaar Richard Hoekstra hield hij zich aan de vaartijden en was er geen sprake van alcohol- of drugsgebruik. De politie bevestigt dat.

Deze buurtbewoner vertelt wat hij zag:

Hoe het vrachtschip zo'n scherpe bocht in het Van Harinxmakanaal kon maken om vervolgens in de woonwijk te belanden, is volgens Hoekstra eenvoudig te verklaren: door de automatische piloot. Het roer hoeft maar een tikje te krijgen en dan neemt de automatische piloot het over.

Het politieonderzoek naar het vaarincident loopt nog. Er is proces-verbaal opgemaakt tegen de schipper. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek bepaalt het Openbaar Ministerie of er een zaak komt.

Hoekstra is in ieder geval blij dat er geen gewonden zijn gevallen. Voor de schade is hij al met de verzekeraar in de woonwijk geweest. Op enkele krassen na heeft zijn vrachtschip geen schade opgelopen.


18-5-2022 18:49

In het aanmeldcentrum in Ter Apel zijn voor vannacht opnieuw te weinig slaapplekken. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers meldde aan het begin van de avond dat er voor ongeveer 100 mensen geen plek was. Dat aantal zou nog op kunnen lopen, als zich in de loop van de avond nog meer mensen meldden.

Voor een groep van 50 mensen was geregeld dat ze met bussen naar Beuningen in Gelderland werden gebracht. Voor de rest van de groep was in principe ook opvang elders. Er was voor vijftig mensen plek in Roosendaal, maar het probleem was dat er geen bus was om de mensen daarnaartoe te brengen.

Dat had onder meer te maken met problemen op het spoor, waarvoor vandaag veel bussen zijn ingezet. Ook speelt mee dat er in deze tijd van het jaar veel schoolreisjes zijn. Een woordvoerder van het COA noemde het onvoorstelbaar dat er een tekort aan bussen is. "Als er wel een bus was, waren die mensen gewoon naar Roosendaal gebracht."

Daardoor dreigden minstens zo'n vijftig mensen de nacht op een stoel in de wachtruimte van het aanmeldcentrum te moeten doorbrengen. Dat vonden ze in Roosendaal "onacceptabel", waarna daar een bus werd gecharterd om de mensen in Ter Apel op te halen. De bus is onderweg en volgens een woordvoerder van de gemeente Roosendaal wordt dat nachtwerk. De afstand tussen de twee plaatsen is zo'n 275 kilometer.

Mondjesmaat

De situatie in Ter Apel is al tijden problematisch. Vorige week was de nood zo hoog dat asielzoekers de nacht dreigden te moeten doorbrengen op een grasveld bij het aanmeldcentrum. Er waren in de avond al dekens uitgedeeld, toen ze op het laatste moment naar binnen werden gehaald. Ook toen werden ze ondergebracht in een wachtruimte.

Staatssecretaris Van der Burg probeert al tijden gemeenten over te halen meer opvangplekken beschikbaar te stellen, maar dat gebeurt maar mondjesmaat. Vandaag werd wel bekend dat Delft, om Ter Apel te ontlasten, tijdelijk 200 asielzoekers gaat opvangen. Er komen woonunits te staan op het terrein van de TU Delft. De noodopvang is in principe voor vijf maanden en moet zo snel mogelijk opengaan.


18-5-2022 18:25

In de Tweede Kamer leven aarzelingen en grote bezwaren over het invoeren van een eigen bijdrage voor ouders wier kind jeugdzorg ontvangt. Toch gaat staatssecretaris Van Ooijen onderzoeken of en hoe een eigen bijdrage voordelen kan opleveren.

Dat zei hij in het Kamerdebat over de hervormingen in de jeugdzorg die hij vrijdag bekendmaakte.

Van Ooijen wijst erop dat in het coalitieakkoord is afgesproken dat er op termijn 511 miljoen euro bezuinigd moet worden. Een van de mogelijke bezuinigingsmaatregelen is dat ouders een bijdrage in de kosten leveren. "Ik ga deze afspraak uitvoeren en dus onderzoek laten doen naar de impact van een eigen bijdrage", zei hij.

Een eigen bijdrage kan er ook voor zorgen dat gemeenten, behandelaars en ouders kritischer kijken naar de noodzaak van lichte behandelingen bij bijvoorbeeld lees- of concentratieproblemen.

Eerder in het debat hadden verschillende oppositiepartijen zich kritisch over de eigen bijdrage uitgesproken. "Het gaat om kinderen. En het gaat mogelijk in tegen het internationaal recht", zei PvdA-Kamerlid Kuiken. "In 2015 was dit ook het plan, dat hebben we toen niet voor niets geschrapt."

Ook SP, GroenLinks, PVV en andere oppositiepartijen willen van het idee af.

De regeringspartijen probeerden de bezwaren weg te nemen. "Niemand wil meebetalen aan de examentraining van Valerie en Roderick zonder dat hun rijke ouders daaraan meebetalen", zei CDA-Kamerlid Peters. "En natuurlijk gaan we geen eigen bijdrage vragen voor uithuisgeplaatste kinderen in gezinnen met geldproblemen."

D66 vindt een eigen bijdrage bij "meer welvarende ouders" logischer dan bij ouders met minder geld. "Maar we willen eerst de plannen zien, we gaan niet zomaar akkoord", zei Kamerlid Raemakers.

Steun

Van Ooijen kan wel rekenen op steun van de Kamer voor de grote lijnen van de hervormingen die hij wil doorvoeren. Verschillende deskundigen hebben aangetoond dat de overheveling in 2015 van de jeugdzorg naar gemeenten erg nadelig heeft uitgepakt voor kinderen met ernstige problemen.

Door de marktwerking en de explosieve groei van het aantal kleine bureautjes die winst maken op 'lichte' behandelingen, nemen de kosten enorm toe. Terwijl kinderen met ernstige aandoeningen zoals anorexia en suïcidaal gedrag op wachtlijsten staan. Van Ooijen heeft extra geld beschikbaar gesteld voor deze kinderen.


18-5-2022 18:19

De gemeente Land van Cuijk wil versneld 150 statushouders opvangen in het asielzoekerscentrum in het Brabantse Overloon. Het azc zou morgen juist de deuren sluiten, maar blijft nu toch open.

Het gaat om mensen die een verblijfsvergunning hebben en die volgend jaar toch al in de gemeente zouden komen wonen. Volgens de gemeente komen deze statushouders uit opvangcentra uit het hele land. Het is de bedoeling dat ze binnen anderhalf jaar doorstromen naar een huis binnen de gemeente.

"Door hen direct een woonplek te bieden, kunnen zij beginnen met hun inburgeringstraject en kunnen wij hen begeleiden naar werk en onafhankelijkheid", aldus de gemeente.

500 asielzoekers naar andere opvanglocaties

Vorig jaar besloot de gemeenteraad van de toenmalige gemeente Boxmeer nog dat het azc dicht moest vanwege de overlast van sommige asielzoekers. Donderdag eindigt het contract met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en sluit het azc in de huidige vorm.

Nu blijft de azc dus toch open, maar dan in een andere vorm. De gemeente was al van plan om 250 vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen in het complex, meldt Omroep Brabant. Daar komen nu dus nog tijdelijk 150 mensen met een verblijfsvergunning bij.

Omdat het azc zou sluiten moest het COA de afgelopen tijd op zoek naar een nieuwe slaapplek voor vijfhonderd asielzoekers. Om en nabij de 200 mensen konden ergens anders worden ondergebracht, en vorige week moest er nog plek gevonden worden voor zo'n 300 bewoners.

Volgens het COA zijn het er inmiddels "aanzienlijk minder", maar exacte getallen kan de woordvoerder niet noemen. Deze groep wordt opgesplitst en verspreid over de verschillende opvanglocaties in Brabant.

'Oude wijn in nieuwe zakken'

De dorpsraad van Overloon laat weten niet blij te zijn met het nieuws om het azc open te houden. "We zijn onaangenaam verrast", zegt voorzitter Erik van Dungen tegen Omroep Brabant. "We begrijpen dat er een verschil is tussen statushouders en asielzoekers. Maar als je met veel mensen in een centrum zit geeft dat spanningen. Dit klinkt bij ons een beetje als oude wijn in nieuwe zakken."

Naast de 150 statushouders wil de gemeente ook 250 Oekraïense vluchtelingen opvangen. "Dat er Oekraïners komen is voor iedereen acceptabel. Dat zou namelijk tijdelijk zijn", zegt de dorpsraadvoorzitter. "Maar nu gebeurt er iets waarvan we niet weten wat het einde gaat zijn. We weten niet of we weer te maken gaan krijgen met overlast."


18-5-2022 18:10

Tientallen sms'jes en dan stond de mobiele telefoon vol. Dat is de reden dat premier Rutte de afgelopen jaren vaak zijn sms'jes wiste op zijn oude Nokia-telefoon. Naar eigen zeggen heeft hij echter "nooit bewust" belangrijke zaken achtergehouden.

Volgens de Open State Foundation mag het niet wat Rutte heeft gedaan, zelf denkt hij er dus anders over. Is er sprake van een grijs gebied?

Laten we kijken naar de wetgeving.

In 2019 werd in een uitspraak van de Raad van State besloten dat WhatsApp- en sms-berichten op zowel zakelijke als privételefoons van bestuurders en ambtenaren onder de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vallen, als deze in het kader van het werk zijn verstuurd. Zulke berichten kunnen dus onderdeel uitmaken van de informatie die naar buiten komt bij een Wob-verzoek.

Maar die berichten kunnen niet worden opgevraagd als ze niet worden opgeslagen, dus kregen in 2020 alle overheidsfunctionarissen een handreiking over het bewaren van chatberichten. Daarin wordt benadrukt dat het gebruik van berichtenapps voor bestuurlijke zaken wordt ontraden en voor formeel zakelijke communicatie zoveel mogelijk moet worden beperkt.

De berichten die toch worden verstuurd en ontvangen, worden periodiek geordend. Berichten die in het archief terecht moeten komen, worden handmatig verstuurd en veiliggesteld.

Maar welke berichten moeten dan in het archief terechtkomen? In de handreiking staat dit plaatje ter uitleg:

Niet alle berichten hoeven dus te worden bewaard. En daar kom je in een grijs gebied terecht. "Er valt helaas geen omschrijving op microniveau te geven welke berichten er precies voor bewaring in aanmerking komen; deze inschatting is aan de deelnemers aan het gesprek", is te lezen.

"De richtlijn op het ministerie is: alles wat inhoudelijk is moet bewaard worden. Ik heb naar mijn mening conform de afspraken gehandeld", zei Rutte eerder vandaag.

Volgens hoogleraar staatsrecht Paul Bovend'eert is er eigenlijk helemaal geen sprake van een grijs gebied. "Het is niet een puur subjectieve aangelegenheid: je kan als politicus inschatten of de inhoud van een bericht zakelijk is of niet. Dat is goed en objectief af te bakenen. Gaat het over een subsidie verlenen? Zakelijk. Theaterstuk? Niet zakelijk."

Volgens de Volkskrant zat bij de ter beschikking gestelde berichten bijvoorbeeld niet de sms die de Amsterdamse burgemeester Halsema op 1 juni 2020 om 20.30 uur naar de premier stuurde vanwege problemen bij een grote demonstratie. "Dat bericht had volgens de regels niet verwijderd mogen worden", zegt Bovend'eert. Volgens Rutte is het niet zeker of de sms wel is verwijderd, de sms kan ook in de zoekopdracht voor de Volkskrant niet naar boven zijn gekomen. Hij zegt dat dat nu wordt uitgezocht.

Vertrouwen

Het verwijderen van sms'jes op deze manier is niet goed voor het vertrouwen van de burger in de politiek, zegt Serv Wiemers, directeur van de Open State Foundation (OSF). "Er zijn juist duidelijke afspraken gemaakt dat er een open bestuurscultuur moet komen. Met zo eigenhandig sms'jes deleten, laat je zien dat je die openheid niet serieus neemt."

Volgens Wiemers geeft de handeling van Rutte een "volstrekt verkeerd signaal". "Je ziet dat de overheid erg worstelt met openheid van informatie, een Wob-verzoek wordt gemiddeld pas na 161 dagen beantwoord. Daarom is er juist een signaal vanuit de top nodig om te laten zien dat die openheid serieus genomen wordt."

Door een gesloten bestuurscultuur is het vertrouwen van de burger in de politiek gedaald, gaat Wiemers verder. "De maatschappij wordt beter als informatie openbaar is en burgers kunnen meekijken en meedenken."


18-5-2022 18:01

Tamelijk geruisloos ging vandaag een historisch moment in de defensiegeschiedenis voorbij. Zweden en Finland vroegen officieel lidmaatschap van de NAVO aan.

Dat NAVO-chef Stoltenberg de landen er graag bij wil hebben, is geen geheim. Dat geldt ook voor zo goed als alle Europese landen. De Italiaanse premier Draghi zei vandaag dat als het aan zijn land ligt, de lidmaatschapsprocedure wordt versneld. Wat houdt die procedure eigenlijk in?

'Braafste jongetjes van de klas'

Europese landen en landen in Noord-Amerika mogen toetreden, zo werd bij de oprichting afgesproken. Voor een formele aanvraag in behandeling wordt genomen, kan de NAVO aspirant-leden vragen een 'actieplan' te volgen. Daarbij geeft de NAVO advies en wordt getoetst of een land aan de verplichtingen van het bondgenootschap voldoet. Bosnië en Herzegovina zit momenteel in die fase, die normaal gesproken jaren duurt.

Maar Finland en Zweden hebben al intensief samengewerkt met de alliantie. "Ze deden samen met de NAVO al militaire oefeningen", zegt Clingendael-defensiespecialist Dick Zandee. "Het waren altijd de braafste jongetjes van de klas. Op het hoogste niveau voldoen ze aan alle criteria." Ook hebben beide een gedegen democratisch stelstel en een liberale markteconomie - nog eens twee eisen van de NAVO.

Finland en Zweden hebben zich vandaag officieel aangemeld, wat de deur openzet naar toetredingsgesprekken. Tijdens die gesprekken spreekt de alliantie met de landen over economische, politieke en defensie vraagstukken.

Militair zullen Finland en Zweden waarschijnlijk weinig hoeven te veranderen; de legers voldoen al aan de criteria die de NAVO stelt. Maar voor Helsinki en Stockholm is lidmaatschap wel een mentale ommezwaai. Waren de landen gedurende de Koude Oorlog neutraal, nu zetten zij stappen richting een militair bondgenootschap.

Bezien vanuit de NAVO is het lidmaatschap van Zweden en Finland gunstig, zegt Zandee. "Gaat het door, dan komen er twee landen bij met veel capaciteit op militair gebied."

Maar voor het zover is, moeten alle dertig NAVO-landen met de toetreding akkoord gaan. De landen moeten hiervoor eerst goedkeuring zoeken bij hun eigen parlement.

Zandee denkt dat dit proces zomaar minimaal een paar maanden zou kunnen duren. NAVO-lid Turkije is namelijk zeer terughoudend.

"In geen van de andere lidstaten worden problemen verwacht, hoogstens in Hongarije, omdat het de banden met Moskou goed wil houden", zegt Zandee. Bronnen in Brussel meldden dat Turkije ook vandaag bij een NAVO-bijeenkomst in Brussel volhardde in zijn verzet tegen de toetreding. Hongarije zou geen bezwaar hebben gemaakt.

1300 kilometer lange grens

Zijn alle lidstaten akkoord, dan zal de NAVO zijn verdedigingsplannen moeten bijwerken, stelt Zandee. Waar de grenzen van het NAVO-grondgebied nu nog ophouden bij de Baltische landen, wordt bij een lidmaatschap van Zweden en Finland de Oostzee NAVO-binnengebied. Ook de 1300 kilometer lange grens met Rusland zal in potentie verdedigd moeten worden.

Ook zal worden gesproken over de stationering van NAVO-troepen in Finland en Zweden. Zandee: "Poetin heeft gezegd dat hij Finland en Zweden niet als vijandelijke staten ziet. Hij zal ze dan ook niet snel binnenvallen. Tegelijkertijd zegt hij dat als er buitenlandse NAVO-troepen naartoe gaan, er een groot probleem is."

Volgens Zandee is het de vraag of de landen behoefte zullen hebben aan troepen van andere leden. "Ze hebben een stevige krijgsmacht en zouden ervoor kunnen kiezen Rusland niet verder te provoceren. Voor Finland en Zweden is het afschrikkingspotentieel vooral belangrijk, het idee dat Rusland hen niet zomaar zal aanvallen."


18-5-2022 17:49

De Europese ambities voor zonne-energie zijn groot, blijkt uit een vandaag gepresenteerd veelomvattend plan om onafhankelijk te worden van Russische energie. Zo zet Brussel in op een verdubbeling van het aantal zonnepanelen in 2025, om dat aantal nogmaals bijna te verdubbelen in 2030.

De Europese Commissie ziet zonne-energie als een energiebron waar snel flinke stappen mee te zetten zijn. Volgens sommige schattingen kunnen zonnepanelen op daken uiteindelijk 25 procent van de Europese elektriciteitsvraag opwekken, schrijft de Commissie. Onderdeel van het plan is daarom ook een verplichting om op nieuwbouw zonnepanelen te plaatsen.

Maar grote ambities leveren ook grote uitdagingen op. Als de zon veel schijnt, dreigen delen van het elektriciteitsnet nu al overbelast te raken. En arbeidskrachten om de panelen te installeren zijn schaars. Ook ging de Europese zonnepanelenindustrie door de moordende Chinese concurrentie grotendeels verloren.

Geen controle op de keten

"Van de 1500 fabrieken wereldwijd staan er 1400 in Azië", zegt directeur Daniël Kuijk van de Nederlandse zonnepanelenfabrikant Energyra. Hij is met 250.000 panelen per jaar de grootste producent van Nederland. Ter vergelijking: in Nederland werden vorig jaar zo'n tien miljoen panelen op daken en in weilanden gelegd.

De overgrote meerderheid daarvan is, net als in andere Europese landen, Chinees. Daarmee is een nieuwe afhankelijkheid ontstaan en dat levert verschillende problemen op.

Zo moeten bedrijven door de aantrekkende vraag lang wachten op panelen. Ook is er geen goede controle op de keten, waar dwangarbeid volgens een recent Brits rapport wijdverbreid is. En Chinese panelen hebben een hogere CO2-voetafdruk. Dat komt omdat Chinese fabrikanten meer en vuiler opgewekte energie gebruiken om ze te maken.

Grote uitdaging

Vanwege deze problemen, de toenemende vraag naar panelen en de hoge transportkosten is er volgens zonne-energiedeskundige Arthur Weeber van onderzoeksbureau TNO veel interesse om in Europa grote fabrieken te bouwen. Het probleem zit hem in de financiering. Die is in veel gevallen nog niet rond.

"Europese investeerders willen rendement zien en de risico's zijn relatief groot", zegt Weeber. "In China zijn er veel subsidies waardoor ze goedkoper zijn. Er is dus geen gelijk speelveld." Er komt financiële hulp om de risico's voor investeerders te verlagen, meldt de Europese Commissie vandaag. Hoe dat er precies uit gaat zien is nog niet duidelijk. "Een zetje is zeer welkom", reageert Weeber.

Dat vindt Gerard de Leede van Solarge ook. Solarge start begin volgend jaar in Weert met de productie van honderdduizend panelen per jaar. "De hal staat er, de machines zijn besteld en de financiering is rond", zegt De Leede, "Maar dat was niet makkelijk." Solarge maakt panelen die een stuk lichter zijn dan standaard zonnepanelen. Daarmee zijn ze geschikter voor daken die niet bestand zijn tegen veel gewicht.

"De ambitie van Solarge is om in Weert snel naar 500.000 panelen per jaar te groeien. Ondertussen moeten in andere landen soortgelijke fabrieken opgezet worden", zegt De Leede. "Maar investeerders willen eerst een paar jaar bewijs zien dat een fabriek op bepaalde schaal goed loopt, voordat je financiering voor de volgende krijgt", legt hij uit.

De Leede rekende uit dat Solarge alleen al honderden miljoenen nodig heeft om de ambities voor 2030 waar te maken. "Als we elke keer moeten wachten tot de risico's minder zijn of rentepercentages betalen die die risico's vertegenwoordigen, dan is dat een slecht draaiende molen." Hij hoopt dat het proces kan worden versneld met Europees geld.

Meer nodig

Maar financiële steun alleen is niet genoeg, zegt Kuijk van Energyra. Hij ziet meer in kwalitatieve eisen. "Hecht bij aanbestedingen meer waarde aan slaafvrij en duurzamer produceren. En maak gebruik van Europese grondstoffen, dat scheelt echt al heel veel CO2", zegt hij.

Momenteel exporteert Energyra 60 procent van hun panelen. "Onze panelen liggen in Canada, op de Noordpool en zelfs een aantal in Pakistan. Dat zijn klanten die waarde hechten aan hoe een paneel is gemaakt, wat er in zit en bereid zijn om wat meer te betalen."

De grootste winst zit volgens hem in het stimuleren van China om beter te produceren. "Dat doe je door kwaliteitseisen in de aanbesteding te stellen. Uiteindelijk zijn de ambities zo groot dat we niet zonder China kunnen."


18-5-2022 17:20

Het is officieel de eerste lokale tropische dag van het jaar. In het Limburgse Arcen liep de temperatuur vanmiddag op tot 30,2 graden. Om een dag tropisch te noemen, moet het op een van de officiële weerstations in Nederland minimaal 30 graden worden.

De tropische hitte in Limburg valt vroeger in het jaar dan gebruikelijk, schrijft Weerplaza. In de periode tussen 1990 en 2020 viel de eerste lokale tropische dag gemiddeld genomen op 7 juni. Vorig jaar steeg het kwik op 16 juni tot boven de 30 graden, in het Limburgse Ell werd het toen zelfs 31,6 graden.

Ook in andere delen van het land is het vandaag warm. In Twente werd het 28,4 graden, een regionaal weerrecord. Op het centrale meetpunt De Bilt werd het 25 graden.

Omdat de aarde opwarmt, zal de eerste tropische dag van het jaar nog verder naar voren schuiven. Zo komt het steeds vaker voor dat deze dag valt in de maand mei. De vroegste tropische dag die ooit in Nederland gemeten is, was op 21 april 1968.

De warmte is overigens van korte duur: morgen wordt die verdreven door een aantal stevige regen- en onweersbuien, waarbij ook kans is op hagel.